Puszcza Zielonka: atrakcje, rezerwaty, jeziora i szlaki — przewodnik

Puszcza Zielonka zaczyna się ok. 10 km na północny wschód od centrum Poznania, a wstęp do lasu, na szlaki i do Arboretum Leśnego w Zielonce jest bezpłatny. Kwadrans od Poznania zaczyna się las, który ciągnie się przez kolejnych kilkanaście kilometrów: Puszcza Zielonka. To nie jest „lasek za miastem” — to park krajobrazowy o powierzchni ponad 12 tys. ha, w którym 78% zajmują lasy, a między nimi leżą polodowcowe jeziora rynnowe, torfowiska i pięć rezerwatów przyrody. Do tego najwyższe wzniesienie w okolicach Poznania z wieżą widokową, szlak dwunastu drewnianych kościołów i kajakowa trasa przez pięć jezior.

Zebraliśmy w jednym miejscu wszystko, co warto zobaczyć w Puszczy Zielonce i tuż obok niej — z informacjami praktycznymi, najlepszą porą na każde miejsce i gotowymi planami na jeden dzień i na weekend. Każda atrakcja ma swoją stronę na tripto.pl z mapą i dojazdem.

Puszcza Zielonka w pigułce

• Gdzie: ok. 10 km na północny wschód od centrum Poznania, na terenie gmin Czerwonak, Murowana Goślina, Pobiedziska, Kiszkowo i Skoki.
• Powierzchnia: 12 202 ha parku krajobrazowego (park utworzono w 1993 r.) plus otulina; cały kompleks leśny ma ok. 15 tys. ha.
• Przyroda: 5 rezerwatów, obszar Natura 2000 „Uroczyska Puszczy Zielonki”, ponad 200 pomników przyrody. Żyją tu jelenie, sarny i jedna z największych w Polsce populacji danieli, a także bobry, żurawie i bociany czarne.
• Krajobraz: polodowcowy — wzgórza moren czołowych, długie rynny z jeziorami, doliny Trojanki i Dzwonówki.
• Wstęp: bezpłatny — to otwarty teren, z gęstą siecią szlaków pieszych, rowerowych, konnych i ścieżek edukacyjnych.

Najważniejsze bazy wypadowe to Czerwonak (Dziewicza Góra), wieś Zielonka w samym sercu puszczy (arboretum, jezioro, parking), Kamińsko (kąpielisko) oraz Murowana Goślina i Pobiedziska na skraju lasu.

Dziewicza Góra — widok na puszczę i na Poznań

Dziewicza Góra (143 m n.p.m. według Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego) to najwyższe wzniesienie w okolicach Poznania i najczęściej odwiedzane miejsce w parku. Na szczycie stoi 40-metrowa wieża przeciwpożarowa zbudowana przez Nadleśnictwo Łopuchówko w 2005 r., z tarasem widokowym na wysokości 30 m. Z jednej strony widać zielone morze puszczy, z drugiej — panoramę Poznania.

Spod leśnego parkingu w Czerwonaku na szczyt prowadzi krótkie, ale strome podejście. Jeśli masz więcej czasu, przejdź ścieżkę edukacyjną „Dziewicza Góra” (5,5 km, 19 przystanków).

Wskazówka: wieża to czynny punkt obserwacji przeciwpożarowej, więc godziny wejścia zależą od sezonu i pogody — nie ma stałego, oficjalnego rozkładu. Najszersze widoki są w przejrzyste dni jesienią i zimą. Przed wyjazdem warto zadzwonić do nadleśnictwa (tel. 61 812 20 11).

Zielonka: arboretum i jezioro w sercu puszczy

Arboretum Leśne w Zielonce

Arboretum Leśne w Zielonce należy do Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Założone w 1979 r. z inicjatywy prof. Jana Meixnera, zajmuje 86 ha, a rośnie w nim ok. 1100 gatunków i odmian drzew i krzewów. Zwiedzający mają do dyspozycji 23-hektarowy park krajobrazowo-dendrologiczny, ścieżkę „Owadogród” i ścieżkę przez torfowisko w dolinie Trojanki.

• Wstęp: bezpłatny.
• Godziny: codziennie 6:00–22:00 (1 kwietnia – 30 października) oraz 8:00–17:00 (1 listopada – 31 marca).
• Zasady: psy tylko na smyczy i w kagańcu, bez ognisk i kąpieli w stawie; samochód zostaw na parkingu przy wjeździe do Zielonki.
• Kiedy: wiosną kwitną krzewy, pod koniec lata wrzosy, jesienią — pełnia kolorów.

Jezioro Zielonka i ścieżka wokół niego

Kilka minut od arboretum leży Jezioro Zielonka. Z parkingu w Zielonce startuje 3-kilometrowa ścieżka edukacyjna (8 przystanków) wzdłuż brzegu i przez las — dobra na godzinny spacer, także z dziećmi. Arboretum i jezioro to razem przyjemne pół dnia.

Rezerwaty przyrody Puszczy Zielonki

W parku jest pięć rezerwatów. Większość chroni rzadkie zbiorowiska roślin, dlatego poruszaj się wyłącznie po drogach i ścieżkach. Dwa rezerwaty leśne są objęte ochroną ścisłą — ogląda się je z traktów, nie z wnętrza lasu. Najwygodniej zwiedzać je rowerem, łącząc kilka w jedną pętlę.

Klasztorne Modrzewie

Rezerwat Klasztorne Modrzewie koło Dąbrówki Kościelnej chroni od 1962 r. jeden z najstarszych drzewostanów modrzewiowo-sosnowych w Wielkopolsce — ponad dwustuletnie drzewa sięgają 38–40 m. Najpiękniej jest w październiku i listopadzie, gdy modrzewie żółkną.

Las Mieszany w Nadleśnictwie Łopuchówko

Ten rezerwat to 180–200-letni las dębowo-sosnowy z grabem i bukiem, pod ochroną ścisłą od 1962 r. Widać tu naturalną dynamikę lasu: w miejsce przewracających się starych sosen wchodzą graby. Dojedziesz Traktem Bednarskim z Zielonki; po drodze leżą Klasztorne Modrzewie.

Jezioro Czarne

Rezerwat Jezioro Czarne (od 1959 r.) chroni zarastające jezioro z kłocią wiechowatą i torfowisko przejściowe z widłakiem torfowym; rosną tu też rosiczki i żurawina. Leży przy historycznym Trakcie Poznańskim — to dobry przystanek na rowerowej trasie.

Jezioro Pławno

Rezerwat krajobrazowy Jezioro Pławno (od 1978 r.) obejmuje malownicze jeziora Pławno i Kociołek z otaczającymi je torfowiskami. Najbliżej jest z Kamińska — połącz go z kąpieliskiem.

Żywiec Dziewięciolistny

Rezerwat Żywiec Dziewięciolistny (od 1974 r.) chroni jedyne udokumentowane stanowisko tej rośliny w Wielkopolsce i zarazem najbardziej wysunięte na północ w Polsce. Rośnie w buczynie z grabem i jodłą nad Jeziorem Leśnym. Żywiec kwitnie wczesną wiosną — w marcu i kwietniu.

Bonus: Śnieżycowy Jar (tylko w marcu)

Formalnie poza parkiem, ale nierozerwalnie z nim kojarzony: Śnieżycowy Jar koło Uchorowa i Starczanowa, gdzie w marcu tysiące śnieżyc wiosennych pokrywają dno jaru. Uwaga: rezerwat leży na terenie poligonu w Biedrusku i na co dzień jest zamknięty. Nadleśnictwo Łopuchówko otwiera go tylko w wybrane marcowe weekendy (w 2025 r. były to trzy weekendy w połowie miesiąca) — terminy sprawdź przed wyjazdem.

Jeziora i kąpieliska

Jezioro Kamińskie w Kamińsku

Jezioro Kamińskie leży przy dawnej wsi olęderskiej Kamińsko i ma plażę, przy której działa pole namiotowe. Ratownicy pełnią dyżur tylko w sezonie — aktualną listę kąpielisk co roku publikuje gmina, sprawdź ją przed wyjazdem.

Jezioro Stęszewskie

Jezioro Stęszewskie (zachodnia część to Jezioro Kołatkowskie) to największy akwen parku, z wysokimi, zalesionymi brzegami i głębokością do 13 m. Przez jezioro prowadzi szlak kajakowy, a jego wysokie brzegi najlepiej oglądać właśnie z wody.

Kajakiem przez pięć jezior

Szlak kajakowy Puszcza Zielonka (11,3 km, otwarty w 2012 r.) łączy Jezioro Biezdruchowskie w Pobiedziskach z Tucznem: prowadzi krótko rzeką Główną, Strugą Wierzenicką i przez pięć jezior — Jerzyńskie, Wronczyńskie Małe i Wielkie, Stęszewskie i Kołatkowskie. Nurt jest znikomy, więc trasę da się pokonać w obu kierunkach; po drodze są przenoski i biwaki.

• Czas: 3–5 godzin.
• Sezon: maj–wrzesień.
• Sprzęt: trasa jest bezpłatna; kajak trzeba mieć własny albo wypożyczyć — oferta lokalnych wypożyczalni zmienia się z sezonu na sezon, więc zarezerwuj z wyprzedzeniem.

Rowerem i pieszo: najlepsze szlaki

Puszcza Zielonka to jeden z najlepszych terenów rowerowych pod Poznaniem: płaskie leśne trakty, mało samochodów i dużo celów po drodze. Najważniejsze trasy:

• Cysterski Szlak Rowerowy — pętla przez puszczę wytyczona w 2007 r.
• Pierścień Rowerowy dookoła Poznania (164,2 km) — jego odcinek Złotniki–Promienko (48,8 km) przecina puszczę.
• Historyczne trakty leśne — Annowski, Bednarski, Pławiński, Poznański i Zielonkowski — wygodne, szerokie drogi, które łączą rezerwaty i jeziora.
• Szlaki piesze — cztery główne (czerwony, niebieski, zielony, żółty) i łączniki czarne; do tego konny Wilczy Szlak i fragment Wielkopolskiej Drogi św. Jakuba.
• Ścieżki edukacyjne — m.in. „Dziewicza Góra” (5,5 km) i ścieżka wokół jeziora Zielonka (3 km).

Szlak kościołów drewnianych wokół Puszczy Zielonka

Szlak kościołów drewnianych to samochodowa (lub długa rowerowa) trasa łącząca 12 drewnianych świątyń: Kicin, Wierzenicę, Uzarzewo, Długą Goślinę, Węglewo, Kiszkowo, Łagiewniki Kościelne, Sławno, Skoki, Jabłkowo, Raczkowo i Rejowiec. Na całą trasę potrzebujesz dnia. Kościoły są zwykle otwarte tylko w okolicach mszy — jeśli zależy ci na wnętrzach, zadzwoń wcześniej do parafii. Oto miejsca, od których warto zacząć:

Wierzenica — perła szlaku

Kościół św. Mikołaja w Wierzenicy to najstarszy kościół na trasie: nawa i prezbiterium powstały przed 1589 r. W kaplicy grobowej w stylu zakopiańskim — rzadkim w Wielkopolsce — spoczywa filozof August Cieszkowski; jego nagrobek wykonali Teofil Lenartowicz i Antoni Madeyski.

Kicin

Kościół w Kicinie z lat 1749–1751, ufundowany przez biskupa Józefa Tadeusza Kierskiego, stoi na wzgórzu tuż przy granicy Poznania — łatwo połączyć go z Dziewiczą Górą.

Długa Goślina

Kościół św. Marii Magdaleny z ok. 1600 r. należał od 1621 r. do poznańskich benedyktynek, które chroniły się tu przed zarazami nawiedzającymi Poznań.

Węglewo

W kościele w Węglewie (1818) na belce tęczowej wisi gotycki krucyfiks z końca XIV w., a w ołtarzu — obraz Matki Bożej zwanej „Panią z Wyspy”, związany z Ostrowem Lednickim.

Uzarzewo

Kościół w Uzarzewie (1749) ma rzadką konstrukcję szachulcową. W tej samej wsi działa muzeum przyrodniczo-łowieckie — o nim niżej.

Poza szlakiem: Dąbrówka Kościelna i Murowana Goślina

Dwa murowane kościoły, które warto dopisać do trasy: sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia w Dąbrówce Kościelnej na wzgórzu na skraju puszczy (odpust we wrześniu) oraz kościół św. Jakuba w Murowanej Goślinie przy rynku, z gotycką nawą i renesansową płytą nagrobną Urszuli z Ostroroga Potulickiej.

Z dziećmi: gród, miniatury i muzeum

• Gród Pobiedziska — rekonstrukcja wczesnośredniowiecznego grodu z kolekcją machin oblężniczych w skali 1:1: trebuszem, onagrem i taranem. Latem odbywają się tu pokazy i turnieje; poza sezonem gród przyjmuje zwykle tylko zorganizowane grupy po rezerwacji.
• Skansen Miniatur Szlaku Piastowskiego — 37 makiet zabytków w skali 1:20, tuż obok grodu. Razem to 2–3 godziny.
• Muzeum Przyrodniczo-Łowieckie w Uzarzewie — oddział Muzeum Narodowego Rolnictwa w Szreniawie w neorenesansowym pałacu: dioramy z fauną Wielkopolski i zbiory łowieckie. Dobre na deszczowy dzień.
• Ścieżki edukacyjne przy Dziewiczej Górze i wokół jeziora Zielonka — krótkie, z tablicami, idealne na pierwszy rodzinny spacer po puszczy.

Godziny otwarcia i ceny w grodzie, skansenie i muzeum zmieniają się sezonowo — aktualne informacje znajdziesz na stronach atrakcji.

Owińska: klasztor cysterek i kładka nad Wartą

Na zachodnim skraju puszczy, w gminie Czerwonak, leżą Owińska. Warto zajrzeć do dawnego klasztoru cysterek z barokowym kościołem zaprojektowanym przez Pompea Ferrariego i przejść kładką pieszo-rowerową nad Wartą z wieżą widokową. To dobre zakończenie rowerowego dnia, jeśli wracasz do Poznania doliną Warty.

Kiedy jechać? Puszcza przez cały rok

• Marzec: śnieżyce w Śnieżycowym Jarze (tylko w weekendy otwarcia), kwitnie żywiec dziewięciolistny.
• Kwiecień–maj: kwitnące runo i krzewy w arboretum, najlepszy czas na rower.
• Czerwiec–sierpień: kąpiel w Jeziorze Kamińskim, kajaki, pokazy w grodzie w Pobiedziskach.
• Wrzesień: odpust w Dąbrówce Kościelnej, mniej ludzi na szlakach.
• Październik–listopad: złote modrzewie w Klasztornych Modrzewiach, kolorowe arboretum, najczystsze widoki z Dziewiczej Góry.

Plan na jeden dzień (rowerem)

1. Rano: parking pod Dziewiczą Górą w Czerwonaku — wejście na szczyt i wieżę.
2. Leśnymi traktami do Kamińska — rezerwat Jezioro Pławno i (latem) kąpiel w Jeziorze Kamińskim.
3. Przez rezerwat Jezioro Czarne do Zielonki — arboretum i spacer wokół jeziora; przerwa na posiłek.
4. Traktem Bednarskim: Las Mieszany i Klasztorne Modrzewie, finał w Dąbrówce Kościelnej przy sanktuarium.

Trasę łatwo skrócić — z Zielonki do Murowanej Gośliny jest niedaleko, a stamtąd wrócisz koleją do Poznania.

Plan na weekend

• Sobota: jak wyżej — Dziewicza Góra, jeziora, arboretum i rezerwaty rowerem.
• Niedziela: samochodem po szlaku kościołów drewnianych (Kicin → Wierzenica → Uzarzewo z muzeum → Węglewo), a po południu z dziećmi gród i skansen miniatur w Pobiedziskach. Latem zamiast kościołów — kajak z Pobiedzisk do Tuczna.

Informacje praktyczne

• Dojazd: samochodem przez Czerwonak, Murowaną Goślinę lub Pobiedziska. Koleją do Murowanej Gośliny lub Czerwonaka, dalej rowerem.
• Parkingi: leśny parking pod Dziewiczą Górą (Czerwonak), parking przy wjeździe do Zielonki (arboretum, jezioro), parking w Kamińsku przy kąpielisku.
• Zasady: w rezerwatach tylko po ścieżkach, psy na smyczy, ogień wyłącznie w wyznaczonych miejscach. To lasy gospodarcze, w których mogą odbywać się polowania — trzymaj się oznakowanych szlaków.
• Noclegi: pola namiotowe nad jeziorami, a w okolicy pensjonaty i gospodarstwa agroturystyczne — sprawdź noclegi na tripto.pl.

Źródła: Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego (zpkww.pl), Leśny Zakład Doświadczalny Murowana Goślina UP w Poznaniu, Nadleśnictwo Łopuchówko, Związek Międzygminny „Puszcza Zielonka”, Wikipedia. Stan na październik 2026.