Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Węglewie

Drewniany kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Węglewie, ok. 4 km na północ od Pobiedzisk, jest najmłodszą świątynią na Szlaku Kościołów Drewnianych wokół Puszczy Zielonka – stoi od 1818 roku. Paradoksalnie kryje najstarszy zabytek całego szlaku: gotycki krucyfiks z ok. 1380–1390 roku, a parafia, do której należy, jest najstarsza spośród dwunastu na trasie.

Historia: od lokacji w 1266 roku

Węglewo należało w średniowieczu do kasztelanii na Ostrowie Lednickim. W 1266 roku książę Bolesław Pobożny lokował wieś na prawie średzkim i zobowiązał sołtysa do zbudowania kościoła. Akta konsystorza gnieźnieńskiego mówią o „starożytnym”, zawsze drewnianym kościele we wsi królewskiej. Świątynię wielokrotnie łatano: w 1766 roku spięto ją klamrami, a w 1811 roku wizytator zanotował, że jest tak zrujnowana, iż z obawy przed zawaleniem kazano ją zapieczętować. Nowy kościół wzniesiono w 1818 roku w innym miejscu, kosztem parafian i Skarbu Królewskiego, a odnawiano go w latach 1854, 1960, 1980 i 1996.

W czasie II wojny światowej kościół był zamknięty, część mieszkańców wysiedlono, a proboszcza ks. Walentego Panka wywieziono do obozu koncentracyjnego. W 1991 roku parafia obchodziła 725-lecie lokacji wsi z udziałem prymasa Józefa Glempa.

Co zobaczyć

• Konstrukcja sumikowo-łątkowa, rzadka w Wielkopolsce, z prostokątną nawą, trójbocznie zamkniętym prezbiterium i dachem z gontu. Wieżyczkę na sygnaturkę dodano w 1901 roku; wieży nigdy nie było, a dzwony wiszą w nowej dzwonnicy.
• Gotycki krucyfiks na belce tęczowej, obok barokowe figury Maryi i św. Jana.
• Obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem w ołtarzu głównym z czasu budowy, zwany Panią z Wyspy lub Panią Węglewską, w drewnianej, posrebrzanej sukience. Na co dzień zasłania go obraz św. Wawrzyńca z ok. 1818 roku, a po bokach stoją dwa anioły, być może z pierwszej połowy XVII wieku.
• Wizerunek św. Katarzyny z połowy XVIII wieku, na lewo od ołtarza głównego.

Ciekawostki

Na przykościelnym cmentarzu, naprzeciw wejścia, jest grób Elżbiety i Stanisława Kostrzewskich – rodziców Józefa Kostrzewskiego, urodzonego w Węglewie 25 lutego 1885 roku pioniera polskiej archeologii. To on od 1934 roku prowadził systematyczne wykopaliska w Biskupinie. Kopia cudownego obrazu z Węglewa wisi w kościele św. Anny w Wielkopolskim Parku Etnograficznym w Dziekanowicach, przeniesionym tam w 1985 roku z Wartkowic.

Tripto podpowiada

• Kościół jest czynny, wstęp wolny. Wnętrze najłatwiej zobaczyć przed mszą lub po niej. Strona parafii podaje msze w niedziele o 8:30 i 11:00, a w dni powszednie o 18:00 (zimą 17:00), ale ten wpis ma kilkanaście lat – przed przyjazdem zadzwoń: 61 817 70 08.
• Na zwiedzanie wystarczy 20–30 minut. Adres: Węglewo 23, 62-010 Pobiedziska; wieś leży na Szlaku Piastowskim, ok. 30 km od Poznania.
• W okolicy: Ostrów Lednicki, skansen w Dziekanowicach i pozostałe kościoły szlaku wokół Puszczy Zielonka.