Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy

Na wyspę Ostrów Lednicki płynie się promem, a na miejscu czekają mury, które pamiętają Mieszka I: ruiny kamiennego pałacu z kaplicą i dwa baseny chrzcielne, które czynią z tego miejsca jednego z najpoważniejszych kandydatów na miejsce chrztu Polski w 966 roku. Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy chroni wyspę od 1969 roku, a od 2026 roku ma też nową siedzibę w Dziekanowicach z nowoczesną wystawą o początkach państwa. To jedno z kluczowych miejsc Szlaku Piastowskiego między Poznaniem a Gnieznem.

Historia: wyspa władców

Za panowania Mieszka I i Bolesława Chrobrego Ostrów Lednicki był jednym z głównych ośrodków obronnych i administracyjnych państwa. Gród na południowej części wyspy otaczał drewniano-ziemny wał o długości ok. 500 m, dziś wysoki miejscami na 8 m. Na brzegi jeziora prowadziły dwa drewniane mosty – zachodni miał ok. 438 m, wschodni ok. 187 m – zbudowane według badań dendrochronologicznych zimą i wiosną 963–964 roku. To jedne z największych wczesnośredniowiecznych przepraw w tej części Europy.

Kres świetności przyniósł w 1038 roku najazd czeskiego księcia Brzetysława I, który spalił gród i zniszczył mosty. Osadnictwo przetrwało jeszcze do XIII–XIV wieku, ale wyspa nie odzyskała dawnej rangi. Muzeum powołano 1 stycznia 1969 roku, a 8 września 1994 roku Ostrów Lednicki uznano za Pomnik Historii.

Co zobaczyć na Ostrowie Lednickim

• Palatium z kaplicą – ruiny prostokątnego pałacu (32 × 14 m) z murami do 3 m wysokości i przylegającą kaplicą na planie krzyża greckiego.
• Baseny chrzcielne – odsłonięte w 1988 i 1989 roku w posadzce kaplicy; każdy miał kształt połowy krzyża.
• Kościół grodowy – relikty jednonawowej świątyni z dwoma kamiennymi grobowcami, uważanej za jedną z pierwszych nekropolii książęcych na ziemiach polskich.
• Wały grodu i ścieżka wokół wyspy z widokiem na jezioro.
• Na stałym lądzie: mały skansen z rekonstrukcjami i rzeźbami Juliana Boss-Gosławskiego, w tym grupą Mieszka I z wojami.

Nowa Siedziba Muzeum w Dziekanowicach

W sierpniu 2026 roku otwarto Siedzibę Muzeum (Dziekanowice 32) z wystawą stałą „Tajemnice początków Polski – Ostrów Lednicki” na ok. 1000 m². Pokazano na niej ponad tysiąc autentycznych zabytków, dioramy i rekonstrukcje twarzy dawnych mieszkańców wyspy, opracowane m.in. na podstawie badań DNA. Najmocniejsze wrażenie robią oryginalne belki mostów z lat 963–964. Ekspozycję zwiedza się wyłącznie z przewodnikiem, wejścia są o pełnych godzinach i trwają ok. 60 minut.

Ciekawostki

Z dna jeziora wydobyto ok. 300 egzemplarzy broni – to jeden z najliczniejszych europejskich zbiorów uzbrojenia z wczesnego średniowiecza; część mieczy może wskazywać na skandynawskich wojów w drużynie książęcej. W 2017 roku natrafiono na ślady trzeciego mostu, prowadzącego na sąsiednią wysepkę Ledniczkę, datowanego na 913 lub 914 rok.

Tripto podpowiada

Bilety w 2026 roku: Ostrów Lednicki 25 zł (35 zł z audioprzewodnikiem), ulgowy 17/20 zł; Siedziba Muzeum 30 zł, ulgowy 20 zł; dzieci do lat 7 wchodzą bezpłatnie, parking jest darmowy. Na wyspę i Siedzibę zarezerwuj pół dnia, a bilet do Siedziby kup wcześniej online na konkretną godzinę – liczba miejsc jest ograniczona. Ostrów najlepiej odwiedzić w ciepłej porze roku, bo przeprawa promem i spacer po wałach odbywają się na otwartym terenie. Godziny otwarcia sprawdź na stronie muzeum przed wyjazdem.