Wiatrak w Rybitwach

Samotny drewniany koźlak wśród pól nad zachodnim brzegiem Jeziora Lednica pracował tu już w XIX wieku, a dziś należy do zbiorów muzeum, które opiekuje się kolebką państwa Piastów. Wiatrak w Rybitwach nie ma kasy biletowej ani ekspozycji, ale jego sylwetka nad polami to jeden z najbardziej charakterystycznych widoków na Szlaku Piastowskim między Poznaniem a Gnieznem.

Historia: młyn, który przejęło muzeum

Rybitwy to stara wieś – wymienia je już bulla gnieźnieńska z 1136 roku. Wiatrak jest dużo młodszy: w ewidencji zabytków techniki figuruje jako koźlak opisywany jako „Rybitwy (Ganina)", a jego pracę poświadczono w 1888 roku. W latach 1988–1992 Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy przejęło w Rybitwach teren z zabytkowym wiatrakiem; w tym samym czasie zagospodarowało punkt etnograficzny w pobliskim Moraczewie. Na przejętych gruntach stały już wcześniej przeniesione budynki, m.in. szkoła z Czerniejewa i XVIII-wieczna chałupa z Marianowa – dziś mają one funkcje mieszkalne, a wiatrak pozostał jedynym obiektem w dawnej postaci.

Na co zwrócić uwagę

Koźlak to typ młyna, w którym cały drewniany korpus obracał się na jednym potężnym słupie, by ustawić skrzydła pod wiatr. Z boku budynku widać długi dyszel – drąg, którym młynarz przekręcał całą konstrukcję. Zwróć uwagę na drewniane skrzydła i oszalowanie z desek, typowe dla wielkopolskich koźlaków. Porównaj go z trzema koźlakami w Moraczewie: różnią się proporcjami i detalami, choć pracowały na tej samej zasadzie.

Tripto podpowiada

Wiatrak ogląda się wyłącznie z zewnątrz, z drogi lub skraju pola – nie wchodź w uprawy i nie zbliżaj się do starej konstrukcji. Na przystanek wystarczy 10–15 minut; najlepsze światło jest późnym popołudniem, a najładniejsze tło daje kwitnący rzepak w maju. Rybitwy leżą kilka minut jazdy od Lednogóry, więc wiatrak łatwo dołączyć do wycieczki po Ostrowie Lednickim, Wielkopolskim Parku Etnograficznym w Dziekanowicach i wiatrakach w Moraczewie. Jeśli chcesz zobaczyć wnętrze koźlaka, wybierz skansen w Dziekanowicach i sprawdź jego aktualne godziny otwarcia.