Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach

To nie jest skansen, w którym stare chałupy ustawiono po prostu obok siebie. W Dziekanowicach nad Jeziorem Lednica odtworzono cały krajobraz dawnej wielkopolskiej wsi: zagrody skupione wokół wiejskiego placu, kościół, karczmę, kuźnię, wiatraki, dwór z zapleczem folwarcznym, sady, ogrody i pola. Około 60 oryginalnych obiektów przeniesiono z różnych części regionu i ustawiono tak, by pokazać różnice między gospodarstwem chłopskim, zabudowaniami rzemieślniczymi, przestrzenią sakralną a majątkiem ziemiańskim — i właśnie układ całej przestrzeni jest tu jedną z najciekawszych części ekspozycji.

Pomysł dużego muzeum wsi wielkopolskiej pojawiał się już po II wojnie światowej, a w 1974 roku wybrano lokalizację w Dziekanowicach. Rok później zatwierdzono koncepcję przestrzenną i ruszyło przenoszenie pierwszych obiektów: domu podcieniowego z Wolicy, karczmy z Sokołowa Budzyńskiego oraz spichlerzy z Godzieszy Wielkich i Mikołajewic. Pierwszy etap objął 26 przeniesionych i ponownie wzniesionych budowli. Park otwarto dla zwiedzających w 1982 roku, a w 1993 stał się oddziałem Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Później trafiły tu m.in. kuźnia ze Skrzetusza, zagroda olęderska z rejonu Nowego Tomyśla, młyn wodny z Wierzenicy oraz drewniany kościół z Wartkowic.

Na co zwrócić uwagę? Przede wszystkim na drewniany kościół z Wartkowic z 1719 roku, przeniesiony wraz z wyposażeniem, i XVIII-wieczną dzwonnicę z Sokołowa Budzyńskiego. Łatwo przeoczyć belkę stropową z datą 1602 w domu ze Zdroju — to jeden z najstarszych elementów ekspozycji. Wyróżnia się kuźnia ze Skrzetusza z glinianymi ścianami, a kontrastem wobec chłopskich zagród jest odtworzony dwór ze Studzieńca, z wnętrzami urządzonymi tak, by pokazać życie ziemiańskie. Nie traktuj wiatraków wyłącznie jako tła do zdjęć — w pierwszym okresie pozyskano ich siedem, różnych typów: koźlaki, paltraki i holendry.

Skansen żyje: od 1984 roku odbywa się tu „Palenie Marzanny”, a od 1986 roku wielka impreza „Żywy Skansen”, podczas której dawne zabudowania stają się scenografią pokazów rzemiosł i zwyczajów. Ciekawostką jest uprawa chmielu odmiany Marynka, prowadzona przy zagrodzie olęderskiej od 2013 roku.

W sezonie 2026 park czeka na gości od 12 kwietnia do 31 października (poniedziałki nieczynne, czwartek — wstęp bezpłatny). Bilety: normalny 25 zł, ulgowy 17 zł, z audioprzewodnikiem 35/20 zł; dzieci do 7 lat wchodzą bezpłatnie, parking jest darmowy. Na wizytę zarezerwuj minimum 1,5 godziny, komfortowo 2–3 godziny, a z dziećmi lub podczas wydarzenia nawet pół dnia — dla rodzin przygotowano gry, warsztaty i lekcje muzealne. Zwiedzanie zacznij od spojrzenia z dystansu na układ całej „wsi”, a po skansenie zajrzyj na pobliski Ostrów Lednicki: w jeden dzień zobaczysz wieś wielkopolską i jeden z najważniejszych ośrodków wczesnopiastowskiej Polski.