Kościół św. Michała Archanioła w Uzarzewie

W 2001 roku, podczas remontu wieży kościoła w Uzarzewie, w miedzianej kuli pod krzyżem znaleziono zalakowaną butelkę z listem do potomnych, napisanym 12 sierpnia 1868 roku przez miejscowego nauczyciela. To nie jedyna niespodzianka tej świątyni: jej szachulcowe ściany kryją malowidło odsłonięte dopiero na przełomie XX i XXI wieku. Kościół stoi na niewielkim wzniesieniu w dolinie Cybiny, w gminie Swarzędz, na Szlaku Kościołów Drewnianych wokół Puszczy Zielonka.

Historia: od królewskiej fundacji do szachulca

Parafia powstała prawdopodobnie już w XII wieku, a pierwszy, drewniany kościół miał być fundacją królewską; pierwsze pisane wzmianki o świątyni pochodzą z XIV wieku. W 1749 roku właściciel wsi Felicjan Niepruszewski rozebrał starą świątynię i postawił nową – o konstrukcji szkieletowej z wypełnieniem ceglano-glinianym, czyli szachulcowej. W 1869 roku, z fundacji Antoniny Lipskiej, dostawiono drewnianą neogotycką wieżę: dolna kondygnacja jest czworoboczna, górna ośmioboczna, a całość wieńczy iglicowy hełm. W 1900 roku rodzina Żychlińskich, ówcześni dziedzice Uzarzewa, ufundowała murowaną zakrystię i neobarokową kaplicę z kryptą grobową.

List z 1868 roku

W kuli na wieży, oprócz listu, leżało pudełko z sześcioma monetami – jedna pochodziła z 1597 roku, pozostałe z XIX wieku – oraz gazety i czasopisma. Autor listu, nauczyciel Franciszek Polczyński, opisał fundatorów wieży i historię kościoła, a potomnym przekazał, że pruskie władze starają się zgermanizować mieszkańców, i wyraził nadzieję, że czytelnicy będą już żyć w wolnej Polsce. Wszystko wróciło do kuli razem z nowym listem z 11 listopada 2001 roku. Wcześniej, przed 1994 rokiem, pod posadzką odkryto zamurowaną kryptę z połowy XVIII wieku.

Co zobaczyć

• Szkarłatny baldachim na ścianach prezbiterium – iluzjonistyczne malowidło z XVIII wieku, odkryte podczas prac konserwatorskich w latach 1996–2004. Przecina je strop, co świadczy, że kościół był kiedyś wyższy. Parafia zwraca uwagę na podobieństwo do malowideł z poznańskiej Fary.
• Ołtarz główny „Golgota”, pierwotnie barokowy, później neogotycki, oraz dwa barokowe ołtarze boczne z połowy XVIII wieku: Serca Pana Jezusa Ukrzyżowanego i św. Teresy z Ávili.
• Krucyfiks z XVII wieku i kamienną kropielnicę z wczesnego średniowiecza, która do 1895 roku służyła jako chrzcielnica.
• Imitację okna nad wejściem do zakrystii i neorenesansowy ołtarz w kaplicy Żychlińskich.
• Przykościelny cmentarz z grobowcami Brodowskich (1930), Waligórskich i Frąckowiaków (1935) projektu poznańskiego architekta Mariana Andrzejewskiego oraz rzeźbą „Pielgrzym” – kopią dzieła Władysława Marcinkowskiego.

Obok stoi późnoklasycystyczna plebania z połowy XIX wieku.

Tripto podpowiada

Kościół należy do parafii Biskupice-Uzarzewo. Msza w Uzarzewie odprawiana jest w niedziele i święta o 9:30, w dni powszednie msze są tylko w Biskupicach (stan na październik 2026) – niedzielny poranek to najpewniejsza okazja, by zobaczyć wnętrze. W inne dni warto wcześniej zadzwonić do parafii: tel. 509 789 816. Na zwiedzanie wystarczy 20–30 minut. We wsi działa też muzeum przyrodniczo-łowieckie, więc łatwo zrobić z Uzarzewa krótką wycieczkę z Poznania.