Szczebrzeszyński Park Krajobrazowy

Przy źródle na skraju Szczebrzeszyna w 2002 roku stanął pierwszy na świecie pomnik chrząszcza – ukłon w stronę słynnego łamańca językowego Jana Brzechwy. Wokół miasteczka rozciąga się Szczebrzeszyński Park Krajobrazowy: najwyższa i najbardziej urozmaicona część Roztocza Zachodniego, z gęstą siecią lessowych wąwozów, bukowymi lasami i torfowiskiem, z którego wypływa rzeka Gorajec.

Krajobraz: padoły, wąwozy i buczyna

Park utworzono w 1991 roku. Początkowo zajmował 20 209 ha, a po korekcie granic w 2017 roku ma 19 370 ha. Od południowego wschodu przylega do Roztoczańskiego Parku Narodowego, a jedynym miastem w jego granicach jest Szczebrzeszyn. Największa część parku leży w gminie Radecznica, ale obejmuje też fragmenty kilku sąsiednich gmin.

Rzeźbę terenu wyznaczają dwa szerokie, południkowe obniżenia zwane padołami. W jednym płynie Gorajec, w drugim Wieprz, a teren między nimi nazywa się Roztoczem Szczebrzeszyńskim. Najwyższym punktem parku jest Dąbrowa (344 m n.p.m.). Najbardziej rozpoznawalne są tu stromościenne wąwozy lessowe, a ich najgęstsza sieć – zwana „Piekiełkiem” – ciągnie się między Szczebrzeszynem a Kawęczynkiem.

Przyroda

Wśród lasów przeważają żyzna buczyna karpacka i bór jodłowy. Jednym z większych zwartych kompleksów jest Las Cetnar, typowa buczyna z bogatym runem i grzybami, w tym gatunkami chronionymi. W południowej części parku leży Bagno Tałandy – torfowisko wysokie porośnięte karłowatą sosną i brzozą omszoną, z którego bierze początek Gorajec. Na terenie parku żyje około 80 gatunków ptaków, a tradycyjne rolnictwo sprzyja gatunkom, które gdzie indziej znikają z pól.

Ścieżka „Szczebrzeszyn – Kawęczynek”

Najlepszym wprowadzeniem do parku jest ścieżka przyrodniczo-historyczna przygotowana przez Zespół Lubelskich Parków Krajobrazowych. Ma 12 km i 15 przystanków z tablicami, a znakują ją białe kwadraty z ukośnym czerwonym paskiem. Na trasie znajdziesz:

• źródło o wydajności około 36 l/s i temperaturze wody około 9°C, przy którym stoi pomnik chrząszcza,
• młyn nad Wieprzem zbudowany z miejscowego wapienia na początku XX wieku z woli ordynata Maurycego Zamoyskiego,
• miejsce dawnego grodu Brody, strzegącego przeprawy przez Wieprz,
• wąwozy Piekiełka i bukowy Las Cetnar,
• pomnikowe wiązy szypułkowe o obwodach pnia 230 i 320 cm.

Tripto podpowiada

Na pieszą wędrówkę ścieżką zarezerwuj około 3,5 godziny, rowerem pokonasz ją w półtorej. Park nie ma bramy, kasy ani godzin otwarcia, dlatego start najwygodniej zaplanować w Szczebrzeszynie, gdzie stoją obok siebie kościoły, cerkiew i synagoga. Po deszczu lessowe dna wąwozów robią się bardzo śliskie, więc załóż buty z dobrym bieżnikiem. Trzymaj się wyznaczonych dróg i szanuj zakazy obowiązujące na obszarze chronionym.

Najczęstsze pytania

W jakiej krainie leży Szczebrzeszyński Park Krajobrazowy?

Park leży na Roztoczu, a dokładnie w najwyższej i najbardziej urozmaiconej części Roztocza Zachodniego. Od południowego wschodu przylega do Roztoczańskiego Parku Narodowego.

Czy Szczebrzeszyński Park Krajobrazowy to park narodowy?

Nie, to park krajobrazowy utworzony w 1991 roku, o powierzchni 19 370 ha. Parkiem narodowym jest sąsiedni Roztoczański Park Narodowy.

Jaką trasę wybrać na pierwszą wizytę w parku?

Najlepiej ścieżkę przyrodniczo-historyczną „Szczebrzeszyn – Kawęczynek”: 12 km i 15 przystanków z tablicami, ze źródłem i pomnikiem chrząszcza, młynem nad Wieprzem i wąwozami Piekiełka. Pieszo zajmuje około 3,5 godziny, rowerem około półtorej.

Czy wstęp do Szczebrzeszyńskiego Parku Krajobrazowego jest biletowany?

Park nie ma bramy, kasy ani godzin otwarcia. Start najwygodniej zaplanować w Szczebrzeszynie, jedynym mieście w granicach parku.

Gdzie stoi pomnik chrząszcza w Szczebrzeszynie?

Pomnik stoi przy źródle na skraju Szczebrzeszyna, na trasie ścieżki do Kawęczynka. Postawiono go w 2002 roku jako pierwszy na świecie pomnik chrząszcza, nawiązujący do wiersza Jana Brzechwy.