Synagoga w Szczebrzeszynie

Różowa bryła z wysokim, łamanym dachem przy ul. Sądowej to dawna główna synagoga szczebrzeszyńskich Żydów. Zbudowano ją na początku XVII wieku w stylu późnorenesansowym, na miejscu jeszcze starszej bóżnicy. Przetrwała Kozaków, pożary i II wojnę światową, choć nie bez ran – a w sali modlitw wciąż widać ślady jej dawnej funkcji.

Historia

W 1648 roku synagogę spalili Kozacy podczas oblężenia twierdzy Zamość; gruntowny remont przeprowadzono w 1659 roku. W XVIII wieku budynek częściowo przebudowano. Przy remoncie w 1885 roku pracowali razem żydowscy i chrześcijańscy rzemieślnicy, a po pożarze w 1905 roku odbudowę prowadził Awraham Mordechaj Bojm, zatrudniając wyłącznie szczebrzeskich Żydów.

W 1940 roku Niemcy spalili synagogę. W 1946 roku runęły sklepienia, ale w latach 1957–1963 budynek odbudowano, a od 1965 roku mieści ośrodek kultury. W latach 2009–2010 przeszedł remont, w czasie którego odnowiono elewację i pomalowano ją na różowo. W 2023 roku Poczta Polska wydała znaczek z wizerunkiem synagogi w serii „Piękno Polski".

Co zobaczyć

• Oprawę aron ha-kodesz – szafy na zwoje Tory – z wykutym hebrajskim wersetem psalmu „Stawiam Pana przed sobą zawsze".
• Salę główną z podłogą obniżoną o około 0,6 metra i sklepieniem klasztornym z lunetami.
• Symbole na ścianach: dzban i misę lewitów, menorę i owoc granatu – znak Ziemi Obiecanej.
• Ozdobny pas z arkadowymi wnękami pod oknami.
• Kamienny portal prowadzący z przedsionka do sali modlitw.
• Tablicę z 1991 roku na fasadzie, z historią budynku po polsku, hebrajsku i w jidysz.

Tripto podpowiada

Synagoga stoi przy ul. Sądowej 2, między rynkiem a cerkwią i kościołem św. Katarzyny. Ponieważ działa w niej ośrodek kultury, do wnętrza najłatwiej wejść w godzinach pracy instytucji lub podczas wystaw i koncertów. Na zwiedzanie wystarczy 20–30 minut. Połącz wizytę z cerkwią Zaśnięcia NMP obok i pomnikiem chrząszcza na rynku.