Roztoczański Park Narodowy

Roztoczański Park Narodowy to serce Roztocza — najbardziej zalesiony park narodowy w Polsce, w którym lasy zajmują 95,5% powierzchni. Leży w województwie lubelskim, tuż przy Zwierzyńcu i ok. 30 km od Zamościa. Przyjeżdża się tu dla jodłowo-bukowych lasów na Bukowej Górze, Stawów Echo z hodowlą koników polskich, rowerowej trasy do Florianki i multimedialnej wystawy w Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym. Doskonały cel na weekend na Roztoczu, także z dziećmi.

Roztocze i park w liczbach

Park utworzono 10 maja 1974 roku. Zajmuje 8483 ha, z czego ok. 1029 ha (ok. 12%) to ochrona ścisła, podzielona na pięć obszarów: Bukowa Góra, Czerkies, Jarugi, Międzyrzeki i Nart. Otulina ma ponad 38 tys. ha. Wzniesienia sięgają ok. 350 m n.p.m., a przez park płynie Wieprz.

Prawie jedną trzecią parku porasta wyżynny jodłowy bór mieszany; razem z żyznymi buczynami takie lasy zajmują ok. 45% powierzchni. Stwierdzono tu ok. 750 gatunków roślin naczyniowych, ponad 2000 gatunków chrząszczy i ok. 190 gatunków ptaków, z których ok. 130 regularnie gniazduje. Park jest częścią transgranicznego (polsko-ukraińskiego) Rezerwatu Biosfery „Roztocze” w programie UNESCO „Człowiek i biosfera” — to wyróżnienie przyrodnicze, a nie wpis na Listę światowego dziedzictwa.

Historia: od zwierzyńca Zamoyskich do parku narodowego

Tradycje ochrony przyrody sięgają czasów Ordynacji Zamojskiej (1589–1944). W 1589 roku kanclerz Jan Zamoyski założył tu „zwierzyniec” — ogrodzony ok. 30-kilometrowym parkanem teren, w którym żyły m.in. jelenie, rysie, wilki i tarpany. Od niego wzięła nazwę miejscowość. W połowie lat 30. XX wieku powstał pierwszy rezerwat — Bukowa Góra, a w 1974 roku park narodowy. Siedzibą dyrekcji jest dawny Pałac Plenipotenta w Zwierzyńcu.

Co zobaczyć w Roztoczańskim Parku Narodowym

• Ośrodek Edukacyjno-Muzealny w Zwierzyńcu (od 1994 roku) — „brama do parku”. Wystawa stała „W krainie jodły, buka i tarpana” to multimedialny spektakl ze scenami, dźwiękiem i światłem, z audioprzewodnikami w kilku językach; obok wystawa „Wilk i ryś”.
• Stawy Echo — cztery płytkie stawy o łącznej powierzchni ok. 40 ha w dolinie Świerszcza, z platformą widokową i pomostami przystosowanymi dla wózków. Na groblach często pasą się koniki polskie.
• Koniki polskie — symbol parku. Hodowlę rezerwatową „Ostoja” prowadzi się od 1982 roku na 180 ha lasów i łąk; konik to potomek tarpana, którego ostatnie osobniki przetrwały do początku XX wieku w okolicach Biłgoraja. Ośrodek Hodowli Zachowawczej działa we Floriance.
• Bukowa Góra — ścieżka poznawcza (2,6 km, ok. 2 godzin) przez bór sosnowy, jodłowy i żyzną buczynę do punktu widokowego; kończy się w Sochach przy cmentarzu ofiar niemieckiej pacyfikacji wsi z 1 czerwca 1943 roku. Trasa wymaga pokonania stromego podejścia po schodach (ok. 80 m przewyższenia).
• Florianka — dawna osada leśna Ordynacji ok. 7 km na południe od Zwierzyńca, z Izbą Leśną „Szklarzówka” (lektor po polsku i angielsku), ścieżkami krajobrazową i dendrologiczną.

Szlaki: jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

• 2 godziny: Ośrodek Edukacyjno-Muzealny + ścieżka do Stawów Echo (1,2 km, ok. 30 min) lub ścieżka po wydmie (1,7 km).
• Pół dnia: dodatkowo Bukowa Góra.
• Cały dzień: rowerem po trasie Zwierzyniec – Florianka – Górecko Stare (fragment Green Velo) z wizytą w Izbie Leśnej.

Przez park prowadzą też długie szlaki Roztocza: Centralny, Krawędziowy, Roztoczański, Partyzancki i szlak im. Aleksandry Wachniewskiej. Na ścieżki do Stawów Echo i na Bukową Górę nie wolno wchodzić z psem.

Bilety, godziny i parkingi (stan na październik 2026)

• Opłata za wstęp dotyczy tylko ścieżki na Bukową Górę i trasy rowerowej Rybakówka – Florianka – Górecko Stare (jeden bilet na obie): 8 zł, ulgowy 4 zł; tygodniowy 24/12 zł. Pozostałe ścieżki są bezpłatne. Bez opłat wchodzą dzieci do 7 lat, posiadacze Karty Dużej Rodziny i mieszkańcy okolicznych gmin.
• Ośrodek Edukacyjno-Muzealny: wszystkie wystawy 20 zł, ulgowy 10 zł (tylko wystawy czasowe 8/4 zł). Czynny 1 IV–31 X wt.–niedz. 9:00–17:00, 1 XI–31 III pn.–pt. 9:00–15:00; ostatnie wejście na wystawę stałą godzinę przed zamknięciem; zamknięty w święta (poza 1 i 3 maja).
• Izba Leśna we Floriance: 6 zł, ulgowy 3 zł; w październiku w weekendy 10:00–17:00, potem sezonowo od maja.
• Parkingi: przy Ośrodku 4 zł/godz. przez cały rok (obecnie płatność tylko kartą), przy Stawach Echo 5 zł/godz. od kwietnia do października; bezpłatne m.in. w Szewni Dolnej, Kosobudach i Górecku Starym.
• Bilety kupisz w punktach informacji turystycznej, w sklepie internetowym parku lub przez kody QR na tablicach przed wejściem na ścieżkę.

Uwaga: wieża widokowa na Białej Górze i pomost przy Czarnym Stawie są wyłączone z użytkowania z powodu remontu (do odwołania).

Dojazd

Zwierzyniec ma stację kolejową, z której do siedziby parku (ul. Plażowa 2) dojdziesz pieszo. Samochodem jedzie się przez Lublin i Zamość; według parku podróż z Warszawy zajmuje ok. 3 godzin, z Krakowa ok. 4 godzin.

Zima 2026/27 i okolica

Na przełomie października i listopada Stawy Echo są spuszczane i do wczesnej wiosny nie ma w nich wody. Zimą ścieżki do stawów są dostępne także dla narciarzy biegowych, a Ośrodek działa tylko w dni robocze. W okolicy warto zobaczyć barokowy kościółek na wyspie w Zwierzyńcu, Szczebrzeszyn oraz renesansowy Zamość.