Kirkut w Józefowie

Cmentarz żydowski w Józefowie Biłgorajskim znajduje się przy ul. Kamiennej, na zboczu wzgórza obok kamieniołomu. Nekropolia powstała prawdopodobnie około 1725 roku, wkrótce po lokacji Józefowa, i należy do najcenniejszych zabytków żydowskiego dziedzictwa w regionie lubelskim. Jej charakter tworzą wapienne macewy, naturalne położenie poza ścisłym centrum oraz ślady wojennych i powojennych zniszczeń.

Macewy z lokalnego wapienia

Najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z 1737 roku, a ostatni udokumentowany pochówek odbył się w 1943 roku. Większość macew wykonano z miejscowego wapienia pozyskiwanego w pobliskim kamieniołomie. Zachowały się hebrajskie inskrypcje, fragmenty polichromii i setki nagrobków oraz ich części. Układ kwater odzwierciedla dawne zasady pochówku, między innymi oddzielne miejsca dla kobiet i mężczyzn.

Wojna i ochrona zabytku

Podczas II wojny światowej cmentarz został zdewastowany, a część macew wykorzystano do utwardzania dróg i prac budowlanych. Po 1945 roku teren nadal niszczał, jednak wpis do rejestru zabytków w 1969 roku, późniejsze porządkowanie i oznakowanie pomogły go zabezpieczyć. Zwiedzając, warto pamiętać, że to nie tylko atrakcja historyczna, lecz także miejsce pochówku i pamięci społeczności Józefowa.

Praktyczne informacje

Cmentarz leży przy ul. Kamiennej, na południe od centrum, w sąsiedztwie kamieniołomu; nie myl go z innym Józefowem ani z miejscem egzekucji przy drodze do Biłgoraja. Przed wyjazdem sprawdź lokalną dostępność i stan dojścia. Na miejscu zachowaj ciszę, nie dotykaj macew i nie wchodź na nagrobki.