Kamieniołom w Nowinach

W sosnowym lesie na południowo-wschodnim zboczu Krzyżowej Góry otwiera się rozległa, jasna niecka nieczynnego kamieniołomu. Ściany długie na około 200 m i wysokie na kilkanaście metrów pokazują przekrój przez Roztocze jak w podręczniku geologii, a z drewnianej platformy widokowej nad krawędzią widać lasy Puszczy Solskiej.

Muszle sprzed milionów lat

W ścianach na przemian układają się grube warstwy wapieni detrytycznych, powstałych z rozdrobnionych osadów, i cienkie ławice wapieni zbudowanych z pokruszonych szczątków organizmów. Utworzyły się w płytkim, ciepłym morzu około 11,6–16 mln lat temu, w miocenie. W kruchej skale łatwo trafić na drobne muszelki, a czasem także na muszle przegrzebków i ostryg.

Historia kamieniołomu

Przez wiele lat wydobywano tu wapienie mioceńskie na potrzeby budowlane. Urobek wywoziła kolejka wąskotorowa do stacji w Nowinach, a ze skał bogatszych w wapń miejscowi wypalali wapno w prostych piecach. W latach 1944–1945 w kamieniołomie pracowali więźniowie pobliskiego obozu NKWD i UB w Błudku, głównie żołnierze Armii Krajowej. Ciężka praca, złe warunki i egzekucje kosztowały życie wielu z nich; liczby ofiar podawane są różnie, od kilkudziesięciu do ponad dwustu. W lesie obok jest symboliczny cmentarz z pomnikiem.

Tripto podpowiada

Kamieniołom leży około 200 m od drogi Susiec – Józefów, w Parku Krajobrazowym Puszczy Solskiej, a przy dojeździe jest leśne miejsce postojowe. Na spacer po dnie niecki i wejście na platformę wystarczy 30–60 minut. Szukając muszli, nie wspinaj się na ściany – skała jest krucha. Dobrze połączyć wizytę z miejscem pamięci w Błudku i rezerwatem Czartowe Pole, około 2,5 km na zachód. W okolicy leży też mały rezerwat Nowiny (3,83 ha), który chroni śródleśne oczka wodne z torfowiskami, grzybieniami północnymi i rosiczkami. Z Suśca łatwo dojechać tu rowerem.