Szlak Szumów

Niebieski Szlak Szumów to pętla, którą w gminie Susiec poleca się najczęściej. Na około 16 km zbiera prawie wszystko, z czego słynie środkowe Roztocze: wodospad na Jeleniu, wąwozy z jodłami, grodzisko na wzgórzu Kościółek, miejsce, gdzie Józef Piłsudski przekroczył granicę zaborów, i kaskady na Tanwi w rezerwacie Nad Tanwią. Zaczyna się i kończy przy stacji kolejowej w Suścu.

Trasa w skrócie

Szlak ma około 16 km (w części opisów 17 km) i można go przejść w obu kierunkach. Mniej wprawionym piechurom gmina poleca wariant w kierunku zachodnim – wtedy pętlę da się skrócić do około 12 km, nie tracąc najciekawszych fragmentów. Trasa prowadzi głównie lasami Puszczy Solskiej, wąskimi ścieżkami nad rzekami i drewnianymi kładkami przez podmokłe doliny. Od stacji idzie się najpierw przez Susiec ulicą Tomaszowską, a za szkołą szlak skręca na południe, do lasu i doliny Jelenia.

Co zobaczysz po drodze

• Wodospad na Jeleniu – po około pół godzinie od startu. Próg ma około 1,5 m wysokości i jest pomnikiem przyrody nieożywionej. Dalej szlak mija żeremia bobrów i kilka mniejszych progów.
• Wąwóz w rezerwacie Nad Tanwią – zejście stromym zboczem po korzeniach drzew i kładka wśród paproci, bagiennej roślinności i wysokich jodeł.
• Ruiny zapory z 1939 roku, zbudowanej przez harcerzy ZHP.
• Wzgórze Kościółek (Zamczysko) – strome wzniesienie w widłach Tanwi i Jelenia, otoczone bagnami i dostępne drewnianym pomostem. Ślady osadnictwa sięgają VIII–IX wieku, a wał grodziska pochodzi z XII–XIII wieku. Na początku XVII wieku stanęła tu cerkiew unicka z klasztorem bazylianów, w 1748 roku zamieniona na kościół i rozebrana w 1796 roku. Krzyż i pomnik na szczycie upamiętniają powstańców styczniowych i partyzantów, którzy się tu ukrywali.
• Źródełko Miłości w dolinie Tanwi.
• Rebizanty i szumy na Tanwi – na zakolu rzeki, na odcinku około 400 m, jest 24 progi skalne. W 1901 roku Józef Piłsudski przekroczył tu granicę rosyjsko-austriacką; przypominają o tym kamień z tablicą i obelisk Jana Miklaszewskiego, który zorganizował przeprawę.

Legenda Kościółka

Według legendy na wzgórzu stał zamek rycerza Gołdapa, uchodzący za nie do zdobycia. Podczas nieobecności rycerza Tatarzy zdobyli twierdzę podstępem, a zginęła w niej jego córka Tanewa. Od jej imienia miała wziąć nazwę rzeka Tanew.

Tripto podpowiada

Na całą pętlę zarezerwuj 4–5 godzin marszu i dolicz czas na postoje; idąc na zachód, do szumów w Rebizantach dojdziesz po około 2 godzinach. Do Suśca dojedziesz pociągiem: od 2024 roku kursują tu całoroczne pociągi Regio z Zamościa do Bełżca (cztery pary dziennie), skomunikowane z połączeniami z Lublina i Warszawy. Samochodem możesz zacząć też od leśnego parkingu przy moście w Hucie Szumy, przy rezerwacie Nad Tanwią. Zabierz wodę i prowiant – szlak prowadzi głównie przez las. Okolice żeremi bywają podmokłe, ale można je obejść górną ścieżką, a zejście do wąwozu jest strome. Gmina organizowała też zimowe rajdy piesze Szlakiem Szumów. Na przełomie kwietnia i maja w Suścu odbywa się Bieg nad Tanwią z Jarmarkiem Susieckim, a w trzecią niedzielę lipca Transgraniczny Festiwal Pieśni o Roztoczu – dobry pretekst, by po wędrówce zostać we wsi dłużej.