Kamieniołom i wieża widokowa w Józefowie Roztoczańskim

W wapiennych ścianach kamieniołomu Babia Dolina w Józefowie uważny obserwator znajdzie muszle małży sprzed ok. 20 mln lat – z czasów, gdy w miocenie panowały tu warunki podobne do dzisiejszej Wielkiej Rafy Koralowej. Kamień wydobywa się tu od XVII wieku, a nad wyrobiskami stoi kamienna wieża widokowa przypominająca średniowieczną basztę. To dobre miejsce, by zrozumieć, dlaczego Józefów na Roztoczu od stuleci nazywa się miasteczkiem kamieniarzy.

Historia: kamień, z którego wyrósł Józefów

Józefów lokował w 1725 roku ordynat Tomasz Józef Zamoyski, a obok handlu i sitarstwa szybko rozwinęły się tu wydobycie i obróbka kamienia oraz wypalanie wapna. Wapień z Babiej Doliny służył i nadal służy jako materiał budowlany, a w miejscowych pracowniach kamieniarzy powstają z niego rzeźby – najczęściej postaci Jezusa i Matki Bożej, które zdobią ulice, ogrody, place i cmentarz. Kamieniołom ma też tragiczną kartę: 11 maja 1942 roku Niemcy zastrzelili na ulicach miasta i w pobliskim kamieniołomie ok. 120 Żydów z józefowskiej społeczności.

Wieża widokowa

Wieżę zbudowano w 2011 roku na wzniesieniu nad kamieniołomem. Ma ok. 18,5 m wysokości (gmina zaokrągla do 20 m), a taras widokowy znajduje się na wysokości ok. 11,8 m. Z góry widać całe wyrobiska, panoramę Józefowa i otaczające miasteczko lasy Roztocza.

Co zobaczyć

• Warstwy wapienia rozdzielone cienkimi przewarstwieniami gliny i spękaniami – pojedyncze bloki mają po kilka metrów kwadratowych powierzchni.
• Skamieniałości – muszle małży i ślady dawnego morza, a także studnie i kominy krasowe.
• Tradycyjne wydobycie – kamień dzieli się tu dawnym sposobem: w skale wykuwa się rowek, wbija w niego kliny drewniane lub żelazne i uderza w nie kolejno, aż skała pęknie z charakterystycznym głuchym „stęknięciem”.
• Kamienne figury w mieście – efekt pracy miejscowych kamieniarzy.

Ciekawostki

Kamieniołom służy dziś także do trialu rowerowego, MTB, wspinaczki skałkowej i ASG, a w przeszłości był poligonem dla żołnierzy przygotowujących się do misji w Afganistanie. Jego scenerię wykorzystuje się podczas Festiwalu „Śladami Singera” i plenerów malarsko-rzeźbiarskich. Rynek Józefowa ma kształt kwadratu o boku 170 m – to również pamiątka po XVIII-wiecznym planie miasta Zamoyskich.

Tripto podpowiada

Kamieniołom leży na skraju miasteczka, niedaleko centrum. Zasady i godziny wejścia na wieżę mogą się zmieniać, dlatego przed przyjazdem sprawdź informacje gminy Józefów. Na wieżę i spacer po kamieniołomie zarezerwuj około godziny. Ściany wyrobisk są strome – nie wchodź pod skalne krawędzie i pilnuj dzieci. W pobliżu są też źródła Nepryszki z 1,5-kilometrową ścieżką oraz rezerwaty z progami skalnymi i małymi wodospadami na Sopocie koło Hamerni i na Szumie.