Twierdza Zamość – Nadszaniec i Bastion VII

Twierdza Zamość z odrestaurowanym Bastionem VII i Nadszańcem to najlepsze miejsce, by zobaczyć, jak broniono renesansowego „miasta idealnego”. Podziemna trasa turystyczna licząca około pół kilometra prowadzi galeriami strzeleckimi i kazamatami, a z tarasu widokowego na Nadszańcu roztacza się widok na wały i Stare Miasto. To jedna z najciekawszych atrakcji Zamościa, także dla rodzin z dziećmi.

Historia: twierdza, której nie zdobyto szturmem (prawie)

Fortyfikacje powstawały w latach 1579–1618 na zlecenie Jana Zamoyskiego, według projektu Bernarda Morando; prace ukończył wenecki inżynier Andrea dell'Aqua. Twierdza miała ostatecznie siedem bastionów i była jedną z najsilniejszych w Rzeczypospolitej. Wytrzymała oblężenie kozacko-tatarskie w 1648 roku (zakończone okupem) i szwedzkie w 1656 roku. Szturmem zdobyto ją tylko raz – w nocy z 19 na 20 maja 1809 roku zrobiły to wojska polskie. Najdłuższe było rosyjskie oblężenie w 1813 roku, trwające około 10 miesięcy, a w 1831 roku Zamość jako ostatnia twierdza powstania listopadowego skapitulował.

Po wykupieniu miasta przez państwo w 1820 roku twierdzę zmodernizowano według planów Jana Mallet-Malletskiego – powstały wtedy m.in. nowe dzieła zewnętrzne i Rotunda. Car Aleksander II nakazał likwidację twierdzy w 1866 roku. Bastion VII to jedyny w pełni zachowany bastion pierwotnego zespołu; w XXI wieku odrestaurowano go wraz z Nadszańcem i udostępniono turystom.

Co zobaczyć

• Podziemna trasa turystyczna – zaczyna się przy ul. Łukasińskiego 4. Poterną schodzi się w dół do galerii strzeleckiej w kurtynie, następnie pochylnią Nadszańca do kazamaty północnej Bastionu VII, galerią w czołach bastionu i do ogromnej kazamaty południowej – największego podziemnego pomieszczenia twierdzy. Spacer pokazuje zmiany, jakie fortyfikacje przeszły przez 250 lat.
• Ekspozycja w Nadszańcu – na parterze i piętrze wystawa „Historia garnizonu twierdzy zamojskiej XVII–XIX wiek, umundurowanie i uzbrojenie”, z kilkudziesięcioma odtworzonymi mundurami obrońców.
• Taras widokowy z ekspozycją armat – można wejść bez przewodnika.
• Stara Brama Lwowska tuż obok bastionu.
• Na plateau bastionu Fundacja Bastion prowadzi obóz wojskowy „Zbyrczyk” (strzał z armaty, łucznictwo, bicie monet) – dostępność warto sprawdzić na miejscu.

Jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

Trasę podziemną zwiedza się wyłącznie z przewodnikiem, w grupie minimum 3 osób; wejścia odbywają się o stałych godzinach. Zaplanuj około godziny na trasę i ekspozycję, plus czas na taras. W podziemiach jest chłodno także latem – przyda się kurtka.

Godziny otwarcia i bilety

Stan na październik 2026:

• Październik i kwiecień (od Wielkanocy): codziennie 9:00–18:00; wejścia na trasę dla osób indywidualnych o 10:00, 12:00 i 13:00.
• Od 2 listopada do Wielkanocy (zima 2026/27): codziennie 9:00–15:00; jedno wejście na trasę o 12:00.
• Od 1 maja do 30 września: codziennie 9:00–19:00, wejścia co godzinę 9:00–18:00.
• Bilety: trasa normalny 25 zł, ulgowy 18 zł, rodzinny 60 zł (do 5 osób, maks. 2 dorosłych); sam taras 5 zł (bilet na trasę obejmuje taras). Dzieci do 6 lat wchodzą bezpłatnie.
• Promocja: 23–25 października 2026 (od piątku 14:00) bilety tańsze o 50% w akcji „weekend za pół ceny”.
• Bilety kupisz w punkcie przy Nadszańcu lub online na nadszaniec.zamosc.pl. Administrator: Zakład Gospodarki Lokalowej, tel. 84 639 30 18 wew. 32.

Dla kogo

Podziemia zachwycają dzieci, ale są w nich schody i pochylnie, więc wózek się nie sprawdzi. Osoby z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności mają wstęp bezpłatny.

Dojazd

Bastion VII leży we wschodniej części Starego Miasta, przy ul. Łukasińskiego, ok. 400 m od Rynku Wielkiego. Ze stacji Zamość Starówka dojdziesz w kilkanaście minut.

W okolicy

• Synagoga – ok. 300 m.
• Rynek Wielki i kamienice ormiańskie – ok. 400 m.
• Arsenał – Muzeum Fortyfikacji i Broni (ul. Zamkowa 2), po drugiej stronie Starego Miasta.