Katedra w Zamościu

Katedra w Zamościu, czyli Katedra Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tomasza Apostoła, to renesansowa świątynia ufundowana przez Jana Zamoyskiego i zaprojektowana przez Bernarda Morando – twórcę całego miasta. W jej kryptach spoczywają ordynaci Zamoyscy, w kaplicy rodowej znajduje się płyta nagrobna założyciela Zamościa, a z sąsiedniej dzwonnicy latem rozciąga się jedna z najpiękniejszych panoram Starego Miasta. To obowiązkowy punkt spaceru po Zamościu.

Historia

Świątynię wzniesiono w latach 1587–1598 jako kolegiatę, a jej wnętrze ukończono już po śmierci Morando, na początku XVII wieku; konsekracja odbyła się w 1637 roku. W latach 1824–1826, gdy Zamość był twierdzą w Królestwie Polskim, kościół przebudowano pod kierunkiem gen. Jana Mallet-Malletskiego: obniżono bryłę i nadano elewacjom klasycystyczny wygląd, usuwając herby i napisy Zamoyskich. Rangę katedry świątynia zyskała w 1992 roku, wraz z utworzeniem diecezji zamojsko-lubaczowskiej. W 1999 roku odwiedził ją Jan Paweł II. W 2010 roku ruszył gruntowny remont katedry i dzwonnicy – projekt o wartości 26,3 mln zł, z czego 22,3 mln zł pochodziło z funduszy UE.

Co zobaczyć

• Kaplica Zamoyskich (Ordynacka) z czarnomarmurową płytą nagrobną Jana Zamoyskiego i nagrobkiem Tomasza Franciszka Zamoyskiego.
• Ołtarz główny z połowy XVIII wieku i rokokowe srebrne tabernakulum.
• Organy o 25 głosach, zbudowane w 1896 roku przez lwowskiego organmistrza Jana Śliwińskiego.
• Krypty pod nawą główną – spoczywają tu ordynaci Zamoyscy i większość ich żon, profesorowie Akademii Zamojskiej, biskupi z rodu Zamoyskich i infułaci kapituły.
• Dzwonnica – 122 stopnie prowadzą na taras widokowy na wysokości 22,45 m; po drodze widać dzwon „Jan” z 1662 roku, ważący około 5,5 tony, jeden z największych w Polsce.
• Muzeum sakralne – od 2019 roku mieści się w budynku Wikarówki przy katedrze.

Ciekawostki

• Przy katedrze stanął w 1988 roku pierwszy w Zamościu pomnik Jana Pawła II.
• W 2000 roku prymas Józef Glemp koronował w katedrze obraz Matki Bożej Opieki.
• Dzwon „Jan” odlał w 1662 roku lubelski ludwisarz Mikołaj de la Marche; dwa mniejsze dzwony, Tomasz i Wawrzyniec, pochodzą z Gdańska z początku XVIII wieku.

Jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

Na samą katedrę wystarczy 20–30 minut. Latem warto doliczyć krypty i wejście na dzwonnicę – razem około godziny. Zwiedzanie nie jest możliwe w czasie nabożeństw, a w świątyni obowiązuje stosowny strój i cisza.

Godziny otwarcia i bilety

Stan na październik 2026 (dane Biura Informacji Turystycznej Zamość):

• Katedra: przez cały rok, poniedziałek–sobota 9:00–17:00, niedziela 13:00–17:00, z wyjątkiem nabożeństw. Ofiara na utrzymanie obiektów: 3 zł dorośli, 2 zł dzieci, młodzież, studenci i seniorzy.
• Krypty: tylko w lipcu i sierpniu (pon.–sob. 12:00–17:00, niedz. 13:00–17:00); bilet-cegiełka 5 zł / 3 zł, rodzinny 15 zł – obejmuje też katedrę.
• Dzwonnica: tylko w lipcu i sierpniu, wtorek–niedziela 12:00–16:00; 5 zł / 3 zł. Grupy od 20 osób poza sezonem po zgłoszeniu (tel. 723 843 886).
• Zimą 2026/27 dostępna jest sama katedra; krypty i dzwonnica są nieczynne.
• Kancelaria parafialna: tel. 84 535 96 75 (w godzinach urzędowania).

Dojazd

Katedra stoi przy ul. Kolegiackiej 1A, ok. 200 m na południowy zachód od Rynku Wielkiego, na osi ulicy Grodzkiej. Ze stacji Zamość Starówka dojdziesz w kilkanaście minut.

W okolicy

• Pałac Zamoyskich z pomnikiem konnym hetmana – ok. 200 m.
• Dawna Akademia Zamojska z ekspozycją muzealną – ok. 150 m.
• Rynek Wielki – ok. 200 m.
• Arsenał – Muzeum Fortyfikacji i Broni.