Staw Amerykan w Złotym Potoku

Amerykan to największy staw w Złotym Potoku i najprostszy punkt startowy do jurajskiej doliny Wiercicy. Nad wodą zaczyna się spacer, który w kilka minut prowadzi do dworku Krasińskich, a w godzinę do źródeł i skał rezerwatu Parkowe. Sama nazwa kryje dwie opowieści: o tragedii poety i o pstrągach przywiezionych zza oceanu.

Historia: łzy poety i ryby z Kalifornii

Złoty Potok leży w gminie Janów, przy drodze wojewódzkiej nr 793, w górnym biegu Wiercicy. W 1851 roku majątek kupił generał Wincenty Krasiński, a od maja do 20 września 1857 roku mieszkał tu jego syn, poeta Zygmunt Krasiński, z żoną i dziećmi. Pobyt przerwała śmierć najmłodszej córki, czteroletniej Elżbiety, pochowanej w kaplicy Krasińskich w miejscowym kościele. Według przekazu turystycznego to wtedy staw nazwano „Stawem Gorzkich Łez”; Krasiński nadawał zresztą nazwy wielu okolicznym skałom i stawowi Irydion pod pałacem.

Dzisiejsza nazwa wiąże się z pstrągarnią. Po 1881 roku majątek przejęli Raczyńscy, a hrabia Edward Aleksander Raczyński, zięć poety, założył przy źródłach Zygmunta i Elżbiety hodowlę ryb łososiowatych. Według Ministerstwa Rolnictwa w 1881 roku pod nadzorem inż. Michała Girdwoynia wpuszczono tu pierwszą partię wylęgu pstrąga przywiezioną z Kalifornii. Gospodarstwo liczyło wtedy 22 stawy wzdłuż Wiercicy, a do 1908 roku już 46. Przewodniki łączą nazwę Amerykan z Amerykaninem, który miał dostarczyć ikrę pstrąga tęczowego, choć źródła różnią się w szczegółach tej historii.

Co robić nad stawem

Wokół wody biegnie płaska ścieżka spacerowa, którą da się przejechać także wózkiem. W sezonie działa kąpielisko, punkty gastronomiczne z miejscowym pstrągiem i lodami, park linowy i wypożyczalnia rowerów, a obok stoi hotel Kmicic. Staw leży między rynkiem z kościołem a rezerwatem Parkowe, więc łatwo zrobić z niego bazę na pół dnia.

W okolicy

• Dworek Krasińskich z 1829 roku, od 2008 roku Muzeum Regionalne im. Zygmunta Krasińskiego.
• Pałac Raczyńskich w niemal 40-hektarowym parku w stylu angielskim, dziś zaniedbany.
• Pstrągarnia z zabytkowym Domem Pstrągarza, gdzie zjesz smażonego pstrąga (płatność tylko gotówką).
• Rezerwat Parkowe ze źródłami Zygmunta i Elżbiety, Bramą Twardowskiego i Diabelskimi Mostami.
• Przez wieś prowadzi czerwony Szlak Orlich Gniazd.

Tripto podpowiada

Na spacer wokół stawu wystarczy około pół godziny, z doliną Wiercicy zaplanuj kilka godzin. Ścieżki w rezerwacie są szutrowe i kamieniste, z korzeniami, więc wózek z pompowanymi kołami da radę, z małymi kółkami będzie trudniej. Teren nad stawem jest ogólnodostępny; nie ma informacji o strzeżonym kąpielisku, dlatego przed wejściem do wody sprawdź oznakowanie na miejscu. Najładniej jest jesienią, gdy w wodzie odbijają się kolorowe drzewa.