Dwór Krasińskich w Złotym Potoku

W parterowym, klasycystycznym dworku w Złotym Potoku mieszkał latem 1857 roku Zygmunt Krasiński – i to on nadał nazwy wielu okolicznym skałom, źródłom i stawom, w tym stawowi Irydion u stóp pałacu. Dziś w dworku działa Muzeum Regionalne im. Zygmunta Krasińskiego, a najcenniejszym eksponatem jest pianino Erarda, przy którego wyborze miał pomagać sam Fryderyk Chopin. To kameralne muzeum literackie, które najlepiej połączyć ze spacerem po parku i dolinie Wiercicy.

Historia: od Leskich do Krasińskich

Dworek zbudowano najpewniej w 1829 roku z inicjatywy Stanisława Leskiego (część źródeł podaje 1827). Dziesięć lat później należał do Skarżyńskich, a wkrótce potem do Pintowskich. W 1851 roku majątek kupił generał Wincenty Krasiński, ojciec poety, który obok wzniósł klasycystyczny pałac, a dworek przeznaczył dla syna.

Zygmunt Krasiński poznał okolice Jury w 1849 roku, przy okazji pobytu rodziny na Jasnej Górze. W 1852 roku zajrzał do Złotego Potoku przejazdem, a latem 1857 roku zamieszkał tu z żoną Elizą z Branickich i dziećmi. Rodzina dużo wędrowała po okolicy, a poeta nadawał nazwy ostańcom i źródłom. Sielankę przerwała śmierć najmłodszej, czteroletniej córki Elżbiety; pochowano ją w neogotyckiej kaplicy Krasińskich przy miejscowym kościele, a poeta wyjechał do Paryża.

Od mieszkań nauczycieli do muzeum

Po pożarze wnętrza dworku przebudowano w 1952 roku. Po wojnie mieszkali tu m.in. nauczyciele technikum rolniczego, działającego w sąsiednim pałacu. W latach 1985–2007 istniało tu Muzeum Biograficzne Krasińskiego, oddział Muzeum Częstochowskiego. Gdy budynek był w złym stanie, przekazano go gminie Janów, która wyremontowała go i w 2008 roku otworzyła obecne muzeum regionalne.

Co zobaczyć

• Pianino Erarda przeznaczone dla Delfiny Potockiej – przy wyborze instrumentu poecie miał doradzać Fryderyk Chopin.
• Pierwsze wydania niektórych utworów Krasińskiego i portrety rodzinne.
• Sam budynek: parterowy dwór na planie prostokąta, z dziewięcioosiową elewacją, gankiem na dwóch kolumnach toskańskich i gontowym dachem.

Wokół rozciąga się park w stylu angielskim o powierzchni prawie 40 ha, przez który płynie Wiercica. Obok dworku stoi pałac Raczyńskich (do zwiedzania niedostępny) i staw Irydion.

Ciekawostki

Po śmierci Wincentego majątek przeszedł na córkę poety, Marię, żonę Edwarda Aleksandra Raczyńskiego. W 1881 roku hrabia Edward Raczyński założył przy wywierzyskowych źródłach Wiercicy, nazwanych Źródłami Zygmunta i Elżbiety, jedną z pierwszych w Europie pstrągarni. Źródła, stawy hodowlane i zabytkowy młyn wodny „Kołaczew” to dobry cel spaceru po muzeum.

Tripto podpowiada

• Adres: ul. Kościuszki 11, 42-253 Złoty Potok (gmina Janów, powiat częstochowski); tel. 34 329 11 62, muzeum@janow.pl.
• Godziny według portalu śląskie.travel: od 1 marca do 31 października pon.–pt. 9:00–17:00, sob.–nd. 10:00–18:00; od 1 listopada do końca lutego pon.–pt. 8:00–16:00, sob.–nd. 11:00–15:00. Oficjalna strona muzeum jest w przebudowie, więc ceny biletów sprawdź telefonicznie przed przyjazdem.
• Na muzeum wystarczy 30–60 minut; z parkiem i źródłami Wiercicy zaplanuj pół dnia.