Kamieniołom Kielniki

Gmina Olsztyn nazywa to miejsce „otwartą księgą geologii” i trudno o trafniejsze określenie. Nieczynny kamieniołom na wzgórzu Kielniki, około 1 km na południowy wschód od ruin zamku w Olsztynie koło Częstochowy, odsłania wnętrze jurajskiego wzgórza: wapienne ściany z soczewkami dawnych raf gąbkowych, uskoki, leje krasowe i wylot jaskini odkrytej przy pracach górniczych. To przystanek geologicznej ścieżki dydaktycznej i dobre uzupełnienie wizyty pod zamkiem.

Historia wyrobiska

Wapień z Kielnik służył przede wszystkim do wypalania wapna na potrzeby budownictwa, a w Olsztynie działało kilka wapienników. Wydobycie przerwano w latach 70. XX wieku, ze względu na ochronę przyrody i zagrożenie dla pobliskich ruin zamku. Po wyrobisku zostało duże, płaskodenne zagłębienie, z trzech stron otoczone bardzo stromymi ścianami.

Dziś kamieniołom jest geostanowiskiem i atrakcją turystyczną. Przez wyrobisko prowadzi znakowana ścieżka z tablicami informacyjnymi, przygotowana z inicjatywy Państwowego Instytutu Geologicznego. Trasa w całości ma około 5 km i zajmuje około 3 godzin.

Co zobaczyć w kamieniołomie

• Biohermy – soczewkowate struktury w ścianach, czyli pozostałości budowli gąbek z dna jurajskiego morza.
• Uskoki – gęsta sieć spękań tektonicznych, szczególnie dobrze widoczna w ścianie zachodniej.
• Jaskinia w Kielnikach – jej otwór znajduje się u podstawy najwyższej, zachodniej ściany. Odkryto ją na początku lat 70. XX wieku podczas eksploatacji, rozwija się wzdłuż jednej długiej szczeliny i tworzą ją trzy salki powstałe z osuniętych bloków. Na ścianach widać buły krzemienne wypreparowane przez wodę.
• Leje krasowe na dnie wyrobiska, wypełnione czerwono-ceglastymi osadami zwanymi „terra rossa”.
• Bloki z naciekami – u podstawy ścian leżą duże bloki z naciekami grzybkowymi i polewami pochodzącymi z jaskiń zniszczonych podczas wydobycia.
• Skamieniałości – głównie ramienionogi i gąbki, rzadziej liliowce i jeżowce, sporadycznie amonity.

U południowo-wschodniej podstawy wzgórza leży druga jaskinia, Jaskinia Magazyn. Gmina wskazuje obie jako przykłady krasu podziemnego.

Ścieżka geologiczna z Olsztyna

Spacer zaczyna się u podnóża Góry Zamkowej, przy pierwszej tablicy opisującej budowę Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Dalej ścieżka biegnie na wschód obok grupy ostańców Ostra Góra i przez piaszczyste tarasy z widokiem na Górę Cegielnię. Według portalu Śląskie Travel szlak do jaskini, oznaczony na niebiesko, ma tablicę informacyjną przy ulicy Kościelnej, obok zabytkowego spichlerza.

Tripto podpowiada

• Obuwie: podłoże jest kamieniste, a do jaskini wejdziesz tylko w wygodnych, sportowych butach. Latem przyda się też cieplejsze okrycie, bo w jaskini jest chłodno.
• Bezpieczeństwo: nie wspinaj się po ścianach wyrobiska i nie podchodź pod ich krawędzie z góry.
• Czas: sam kamieniołom obejrzysz w godzinę, cała ścieżka z zamkiem to około pół dnia.
• Skamieniałości: oglądaj je na miejscu i zostaw dla kolejnych zwiedzających.
• W okolicy: ruiny zamku w Olsztynie na Górze Zamkowej i drewniany spichlerz przy ulicy Kościelnej.