Kościół św. Jana Chrzciciela w Olsztynie

Kamienie, z których zbudowano kościół w Olsztynie, jeszcze na początku XVIII wieku tworzyły mury zamku na sąsiedniej skale. Barokową świątynię św. Jana Chrzciciela wzniesiono w latach 1722–1729 właśnie z materiału z rozbieranych ruin. W jej podziemiach leży pod szybą zmumifikowane ciało oficera z czasów konfederacji barskiej, którego tożsamości do dziś nie ustalono.

Historia: kościół z kamieni zamku

Parafię w Olsztynie erygował 26 lutego 1552 roku arcybiskup gnieźnieński, wydzielając ją z parafii w Mstowie. Pierwszy, drewniany kościół spłonął razem z całym miastem 1 września 1719 roku. Proboszcz Łęczyński postanowił zbudować nową świątynię z kamienia i poza zabudową, żeby uniknąć podobnej katastrofy. Wsparł go finansowo starosta olsztyński Jerzy Lubomirski, który pozwolił rozebrać część zniszczonego zamku i wyciąć drewno w lesie. Wyposażenie ufundował jego następca, Wojciech Męciński. Kościół konsekrował 9 listopada 1729 roku biskup inflancki Augustyn Wessel. Świątynię remontowano m.in. w latach 1836, 1907 i 1956–1958, a podczas ostatniej gruntownej renowacji przywrócono główne wejście pod wieżą.

Co zobaczyć

To jednonawowy kościół na planie krzyża z dwiema bocznymi kaplicami i pięcioma bogato zdobionymi ołtarzami. Stoi u stóp wzgórza zamkowego, więc spod kościoła dobrze widać ruiny warowni, z której pochodzą jego mury.

• Ołtarz główny w stylu późnego baroku, z sześcioma kolumnami i obrazem chrztu Jezusa w Jordanie. Między kolumnami stoją figury św. Jerzego, św. Stanisława, św. Augustyna i świętego, którego nie udało się jednoznacznie zidentyfikować — być może św. Jana Kantego.
• Kaplica Świętych Aniołów z ołtarzem pod tym wezwaniem i epitafium proboszcza Joachima Myszkierskiego, zmarłego 10 lipca 1825 roku po 70 latach życia.
• Epitafium biskupa Michała Kosmowskiego przy zakrystii.

Krypta

W podziemiach stoją trzy trumny. W pierwszej spoczywa bardzo dobrze zachowane, zmumifikowane ciało mężczyzny w mundurze oficera wojska polskiego z okresu konfederacji barskiej (1768–1772). W drugiej leży kobieta w czarnym czepcu, w trzeciej — ksiądz Joachim Myszkierski. Ciało konfederata widać przez szybę. Historykom nie udało się ustalić, kim był. Parafia wspomina przypuszczenie, że mógł być bliskim współpracownikiem Kazimierza Pułaskiego, ale to tylko hipoteza.

Tripto podpowiada

• Msze: w niedziele o 7:00, 9:00, 11:00 (suma), 12:30 i 16:30. W dni powszednie od października do marca o 7:00, 17:00 i 17:30, od kwietnia do września o 7:00, 18:00 i 18:30.
• Krypta: dostęp do podziemi nie jest opisany w stałych godzinach — zapytaj w parafii przed przyjazdem.
• Odpusty: św. Jana Chrzciciela 24 czerwca i główny odpust Przemienienia Pańskiego w niedzielę po 6 sierpnia ściągają do Olsztyna wielu pielgrzymów.
• Najlepsze ujęcie: ze wzgórza zamkowego widać kościół z góry, na tle lasów.
• Czas: 20–30 minut, w połączeniu z ruinami zamku — pół dnia.