Zabytki techniki
Młyn Kołaczew w Złotym Potoku
O miejscu
Nad źródłowym odcinkiem Wiercicy, tam gdzie rzeka wypływa ze Stawu Zielonego, stoi drewniany Młyn Kołaczew z 1807 roku – ostatni z sześciu młynów wodnych, które pracowały niegdyś na rzece w okolicach Złotego Potoku. Budynek leży w granicach rezerwatu przyrody „Parkowe", na terenie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd.
Historia sięgająca XV wieku
Pierwsza pisemna wzmianka o młynie pochodzi z 1473 roku, gdy jego młynarzem był Piotr Palis, a właścicielem rycerz Piotr Potocki ze Szreniawy. Obecny budynek wzniesiono w 1807 roku, a na mapie Królestwa Polskiego z 1839 roku figuruje już pod nazwą Kołaczew. Po pożarze został odbudowany w 1928 roku. Po II wojnie światowej upaństwowiono go i prowadziła Gminna Spółdzielnia Produkcyjna, a w latach 50. XX wieku usunięto koło wodne, zastępując je napędem elektrycznym. Dziś młyn pozostaje w rękach prywatnych i nie pracuje; zachowała się m.in. turbina systemu Peltona.
Nazwa od klekotu
Nazwa Kołaczew pochodzi od charakterystycznego kołatania, jakie wydawało pracujące koło; według innej interpretacji przypomina o kole, które służyło dobru wszystkich mieszkańców.
Młyn stoi przy drodze wojewódzkiej nr 793, około 1,5 kilometra na południowy zachód od centrum Złotego Potoku. Obiekt znajduje się na trasie Szlaku Architektury Drewnianej, a w pobliżu wyznaczono ścieżki rezerwatu Parkowe prowadzące wzdłuż Wiercicy, źródeł rzeki i stawów.
50.6984, 19.4236
Co warto zobaczyć
- Drewniany budynek młyna wodnego z 1807 roku nad Stawem Zielonym
- Pierwsza pisemna wzmianka o młynie pochodzi z 1473 roku
- Ostatni z sześciu młynów, które pracowały na Wiercicy koło Złotego Potoku
- Zachowana turbina systemu Peltona; koło wodne usunięto w latach 50. XX wieku
Atrakcje w pobliżu
Śląskie
Staw Zielony w Złotym Potoku
Śląskie
0.1 km
Staw Zielony Sen Nocy Letniej w rezerwacie Parkowe w Złotym Potoku. Źródło Spełnionych Marzeń, drewniany Młyn Kołaczew z 1807 roku i Grota Niedźwiedzia.
Śląskie
Grota Niedźwiedzia w Złotym Potoku
Śląskie
0.2 km
Grota Niedźwiedzia w rezerwacie Parkowe: naturalna jaskinia w dolinie Wiercicy, znaleziska kości zwierząt, szlak „Ku Źródłom” i zasady ochrony.
Śląskie
Staw Amerykan w Złotym Potoku
Śląskie
0.7 km
Staw Amerykan w Złotym Potoku, niegdyś Staw Gorzkich Łez Zygmunta Krasińskiego. Latem kąpielisko z deptakiem, pstrąg z grilla i park linowy.
Śląskie
Pstrągarnia w Złotym Potoku
Śląskie
1.1 km
Najstarsza w Europie hodowla pstrąga, założona przez hrabiego Edwarda Raczyńskiego: 22 stawy, wylęgarnia działająca do dziś i smażalnia w rezerwacie Parkowe.
Śląskie
Rezerwat Parkowe w Złotym Potoku
Śląskie
1.4 km
Leśny rezerwat w dolinie Wiercicy: Źródło Zygmunta o dziesięciu szczelinach, skały Diabelskie Mosty, Brama Twardowskiego i pierwsza w Polsce pstrągarnia z 1881 roku.
Śląskie
Park Zabytkowy w Złotym Potoku
Śląskie
1.9 km
Historyczne założenie parkowe nad Wiercicą: pałac z 1856 roku, dworek z 1829, aleje Klonów i Grabowa, kamienny mur z trzema bramami. Tu chodził do ochronki Jan Kiepura.
Śląskie
Diabelskie Mosty w Złotym Potoku
Śląskie
1.9 km
Naturalne wapienne ostańce do 15 m wysokości w rezerwacie Parkowe: głębokie szczeliny, skalny tunel, legendy Twardowskiego i szlaki Jury.
Śląskie
Dwór Krasińskich w Złotym Potoku
Śląskie
2.1 km
Klasycystyczny dworek z 1829 roku, w którym latem 1857 mieszkał Zygmunt Krasiński; dziś muzeum z pamiątkami po poecie i pianinem Erard.