Rezerwat Parkowe w Złotym Potoku

W Złotym Potoku rzeka Wiercica rodzi się w lesie bukowym, między wapiennymi skałami, z których jedna przypomina bramę, a inna – rozpadlinę zwaną Diabelskimi Mostami. Rezerwat „Parkowe” chroni ten fragment Jury od 1957 roku, ale jego historia zaczyna się znacznie wcześniej: od romantycznych zachwytów rodziny Krasińskich i od jednej z pierwszych w Polsce pstrągarni.

Historia: od Krasińskich do rezerwatu

W latach 1852–1858 tutejsze dobra należały do generała Wincentego Krasińskiego, ojca poety Zygmunta. Źródło Zygmunta, jedno z dwóch wywierzysk dających początek Wiercicy, według tradycji nazwał sam poeta, honorując syna. Później majątek przejęli Raczyńscy: to tu w 1881 roku powstała pstrągarnia uznawana za pierwszą w kraju, a w 1907 roku hrabia Raczyński ograniczył wyręb lasu, co uchodzi za początek ochrony tych terenów. W 1927 roku wydzielono 105-hektarowy obręb ochronny „Parkowe”, a 3 września 1957 roku formalnie utworzono rezerwat. Po powiększeniu w 2011 roku obejmuje 234,13 ha w Złotym Potoku i Siedlcu (gmina Janów).

Co zobaczyć

• Źródło Zygmunta i Źródło Elżbiety – krasowe wywierzyska, z których woda o temperaturze 9–11°C wypływa przez cały rok. W źródliskach żyją relikty epoki lodowcowej: wypławek alpejski, kiełż zdrojowy i źródlarka.
• Brama Twardowskiego – wapienna skała z prześwitem, najbardziej rozpoznawalny ostaniec okolicy.
• Diabelskie Mosty – skały rozcięte wąskimi szczelinami, do których prowadzi szlak.
• Grota Niedźwiedzia – w jej namulisku znaleziono kości niedźwiedzia jaskiniowego, mamuta, lwa jaskiniowego i hieny; jaskinia nie jest udostępniona do zwiedzania.
• zabytkowy młyn Kołaczew nad Wiercicą i pozostałości amfiteatru w lesie.

Ciekawostki

Na wapiennym wzgórzu w obrębie rezerwatu stał już w VIII wieku wczesnośredniowieczny gród. W buczynach gniazduje sześć gatunków dzięciołów, a w jaskiniach i szczelinach skalnych żyją endemiczne chrząszcze jaskiniowe i zimują nietoperze, m.in. podkowiec mały. Martwe drzewa zostawia się tu do naturalnego rozkładu, dlatego las wygląda miejscami dziko. Rezerwat leży w Parku Krajobrazowym Orlich Gniazd i w obszarze Natura 2000 „Ostoja Złotopotocka”.

Tripto podpowiada

Wstęp jest bezpłatny, a rezerwat dostępny przez cały rok, ale wyłącznie oznakowanymi ścieżkami. Na spacer do źródeł i skał zarezerwuj 2–3 godziny; trasa biegnie po szutrze, kamieniach i korzeniach, więc przyda się wygodne obuwie. Przez rezerwat prowadzi m.in. Szlak Orlich Gniazd. Po spacerze warto zajrzeć do Złotego Potoku: do dworku Krasińskich z muzeum regionalnym i parku pałacowego, a przy pstrągarni – na smażonego pstrąga.