Park Zabytkowy w Złotym Potoku

W parku w Złotym Potoku stoi pamiątkowy głaz z napisem, że do prowadzonej tu przez hrabinę Stefanię Raczyńską ochronki chodził Jan Kiepura, późniejszy tenor światowej sławy. To dobry początek spaceru po blisko 40-hektarowym parku krajobrazowym nad Wiercicą, w którym stoją pałac Raczyńskich i dworek, gdzie latem 1857 roku mieszkał poeta Zygmunt Krasiński. Park otacza mur, a jego środkiem płynie potok spiętrzony w kilka stawów.

Historia: Krasińscy, Raczyńscy i Szanior

W połowie XIX wieku majątek kupił generał Wincenty Krasiński i w 1856 roku wzniósł klasycystyczny pałac na miejscu starszego dworu zwanego Zameczkiem. Sąsiedni dworek z 1829 roku przeznaczył dla syna. Zygmunt Krasiński spędził tu lato 1857 roku, nadawał nazwy okolicznym skałom, a staw przed pałacem nazwał Irydion — od tytułu własnego dramatu. Po śmierci poety majątek odziedziczyła jego córka Maria, od 1877 roku żona hrabiego Edwarda Raczyńskiego.

Dzisiejszy kształt park zawdzięcza Franciszkowi Szaniorowi, absolwentowi paryskiej szkoły ogrodniczej i twórcy m.in. parków w Warszawie i pod Jasną Górą, którego zatrudnił hrabia Karol Raczyński. W czasach świetności na Wiercicy szumiała sztuczna kaskada z romantycznym mostkiem, od zachodu do pałacu prowadziła główna aleja, a za budynkiem bramnym stały oranżeria i mała elektrownia. Inne alejki biegły na południe, ku kościołowi, i na wschód, do leśniczówki Bukówka.

Raczyńscy mieszkali tu do 1939 roku, kiedy Niemcy zmusili ich do wyjazdu. Po wojnie majątek upaństwowiono, a w pałacu przez wiele lat działała szkoła.

Co zobaczyć

• Pałac Raczyńskich nad stawem Irydion — z herbem Nałęcz Raczyńskich we frontonie; najładniej prezentuje się z drugiego brzegu stawu.
• Dworek Krasińskich z 1829 roku, dziś Muzeum Regionalne im. Zygmunta Krasińskiego.
• Dąb szypułkowy „Dziad” — pomnik przyrody o obwodzie blisko 650 cm, szacowany na około 600 lat.
• Drzewa sprowadzone przez Szaniora: tulipanowce, lipy amerykańskie, choiny kanadyjskie, modrzewie japońskie, a także okazała lipa drobnolistna i topola biała.
• Głaz upamiętniający Jana Kiepurę i jego pobyt w ochronce Raczyńskiej.
• Aleja klonowa w stronę Częstochowy, posadzona za czasów Krasińskich i wpisana do rejestru zabytków — najbarwniejsza jesienią.

Tripto podpowiada

Pałac jest w złym stanie technicznym i nie można go zwiedzać, ale park jest ogólnodostępny i najlepiej oglądać rezydencję z zewnątrz, znad Irydiona. Na spacer po parku zaplanuj około godziny, a z wizytą w muzeum we dworku — dwie. Złoty Potok leży w gminie Janów, w powiecie częstochowskim, na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej; po parku warto przejść dalej doliną Wiercicy do rezerwatu „Parkowe” ze skałami Brama Twardowskiego i Diabelskie Mosty.