Ratusz i Muzeum Obojga Narodów w Bielsku Podlaskim

Żółty ratusz pośrodku placu w Bielsku Podlaskim wygląda skromnie, ale ma za sobą prawie 250 lat i wiele wcieleń: był sądem, odwachem, sklepami, urzędem i biblioteką. Na szczycie wieżyczki zegarowej, zamiast typowej chorągiewki, siedzi blaszany owad z datą 1779. Od 1984 roku budynek mieści Muzeum Obojga Narodów – oddział Muzeum Podlaskiego w Białymstoku poświęcony historii miasta i okolic.

Historia: dar Izabeli Branickiej

Ratusz ufundowała Izabela Branicka, starościna bielska i żona hetmana Jana Klemensa Branickiego, właściciela pobliskiego Białegostoku. Budynek zaprojektował Jan Sękowski, nadworny architekt Branickich. Prace rozpoczęto w 1776 roku, a zakończono na początku 1780 roku. Murowany ratusz stanął najpewniej w miejscu wcześniejszego, drewnianego, który spłonął.

Bryła jest prosta i elegancka: prostokąt ze ściętymi narożnikami, czterospadowy dach kryty dachówką esówką i niewielka wieża zegarowa z obeliskowym hełmem. W pierwszej połowie XIX wieku od frontu dobudowano kolumnowe podcienia. Niemcy usunęli je w 1942 roku, zmieniając przy okazji układ okien i wnętrz piętra. Późniejsze prace konserwatorskie przywróciły budynkowi pierwotny wygląd.

W XIX wieku działał tu sąd powiatowy, odwach i kilka sklepów. Po II wojnie światowej ratusz zajmowały Miejska Rada Narodowa, Urząd Stanu Cywilnego, biuro notarialne i biblioteka. Muzeum otwarto tu 15 października 1984 roku.

Co zobaczyć w muzeum

• Pocztówki i zdjęcia Bielska z XX wieku – trzon kolekcji stanowią międzywojenne widokówki Z. Wilka i M. Witkowskiego, uzupełnione zdjęciami z PRL, kartkami świątecznymi i portretami ślubnymi.
• 72 dokumenty Litewskiego Konsystorza Duchownego w Wilnie z 1869 roku – jedna z najcenniejszych pozycji archiwum.
• Sztukę ludową ziemi bielskiej: pisanki, koszyki, tkaniny i haftowane ręczniki, a także narzędzia rolnicze, naczynia i elementy strojów.
• Pracę współczesnych artystów związanych z Bielskiem.
• W jednej z wnęk na piętrze zachowało się malowidło białego orła w złotej koronie na czerwonym tle z okresu po I wojnie światowej.

Ciekawostki

• Nazwa „Muzeum Obojga Narodów” nawiązuje do dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów, a historia Bielska łączy kulturę polską, ruską i żydowską – w mieście do dziś stoją obok siebie kościoły i cerkwie.
• W mieście zachowała się Góra Zamkowa, średniowieczne grodzisko. Stojący na niej drewniany zamek spłonął od pioruna w 1564 roku, podczas obrad możnych litewskich, gdy w mieście przebywał król Zygmunt August.

Tripto podpowiada

Ratusz stoi przy ul. Mickiewicza 45, w samym centrum, więc łatwo połączyć go z bazyliką, cerkwiami i kościołem pokarmelickim – wszystkie są w promieniu kilkuset metrów. Na zwiedzanie ekspozycji wystarczy 45–60 minut. Godziny otwarcia i ceny biletów sprawdź przed wizytą na stronie Muzeum Podlaskiego. Spójrz w górę na wieżę – owad z datą 1779 najlepiej widać w słoneczny dzień, od strony placu.