Platforma widokowa na Świętym Krzyżu

Bloki piaskowca kwarcytowego, które leżą pod galerią widokową na Łysej Górze, powstały ponad 500 milionów lat temu i należą do najstarszych skał odsłoniętych na powierzchni w Polsce. Platforma – oficjalnie „Galeria widokowa na gołoborzu” – pozwala oglądać z bliska najsłynniejsze gołoborze Gór Świętokrzyskich bez wchodzenia na kruche rumowisko. Stoi na szczycie Łysej Góry (zwanej też Łyścem lub Świętym Krzyżem, ok. 595 m n.p.m.), w Świętokrzyskim Parku Narodowym, a według dyrekcji parku korzysta z niej w ciągu roku nawet 200 tys. osób.

Dlaczego powstała galeria

Dawniej, by udostępnić gołoborze turystom, rozrzucano na boki głazy, zniszczono fragment przedchrześcijańskiego wału kultowego i ułożono prowizoryczne schody z kamieni. Chodzenie po chybotliwych blokach niszczyło rośliny i zwierzęta gołoborza i było niebezpieczne. W 2003 roku na zlecenie parku arch. Mirosław Holewiński opracował projekt ochrony i odtworzenia zniszczonego ekosystemu, a dziś zwiedzający podziwiają górną część gołoborza z metalowych schodów i tarasu. W 2025 roku park otrzymał dotację na modernizację galerii, m.in. na elektryczną platformę przyschodową dla osób z niepełnosprawnościami.

Gołoborze pod stopami

Gołoborze na Łysej Górze nosi imię botanika prof. Romana Kobendzy i zajmuje 3,84 ha – to największe takie pole w Górach Świętokrzyskich i jedno z największych w średniogórzu Europy Środkowej. Bloki rozsadził mróz w plejstocenie, podczas ostatniego zlodowacenia, mniej więcej 74 000–8500 lat temu. Gołoborza są formą kopalną: dziś już nie powstają, tylko bardzo powoli zarastają. Pierwszym drzewem, które zdobywa ich obrzeża, jest jarzębina – stąd unikatowy zespół leśny jarzębiny świętokrzyskiej. Wśród głazów żyją m.in. ślimaki poczwarkówka alpejska i krążałki, a na samych gołoborzach stwierdzono 75 gatunków mechowców.

W okolicy

Z galerii widać też fragment wału kultowego z VII–XI wieku, otaczającego partię szczytową. Kilka minut dalej stoi pobenedyktyński klasztor na Świętym Krzyżu, dziś Misjonarzy Oblatów, z relikwiami drzewa Krzyża Świętego, oraz Radiowo-Telewizyjne Centrum Nadawcze z wieżą o wysokości 157 m.

Tripto podpowiada

Wstęp do Świętokrzyskiego Parku Narodowego jest płatny przez cały rok (11 zł bilet normalny, 5,50 zł ulgowy), a za wejście na galerię pobierana jest osobna opłata; tańsze pakiety obejmują oba bilety. Bilet kupisz online lub w punktach poboru opłat. Na Łysą Górę prowadzą szlaki m.in. z Nowej Słupi; na samą galerię wystarczy 20–30 minut, z klasztorem – około dwóch godzin. Uwaga: ekspozycja Muzeum Przyrodniczego ŚPN na Świętym Krzyżu jest obecnie zamknięta.