Pałac Biskupów Krakowskich w Kielcach

Pałac Biskupów Krakowskich w Kielcach to najcenniejszy zabytek miasta i najlepiej zachowana wczesnobarokowa rezydencja pałacowa z pierwszej połowy XVII wieku w Polsce. Stoi na Wzgórzu Katedralnym, tuż obok katedry, z którą od 2017 roku tworzy Pomnik Historii. Dziś to główna siedziba Muzeum Narodowego w Kielcach: zobaczysz tu oryginalne stropy z malowidłami, sale z portretami biskupów, galerię malarstwa polskiego i odtworzony Ogród Włoski.

Historia pałacu biskupów

Pałac ufundował z własnych środków biskup krakowski Jakub Zadzik, kanclerz wielki koronny. Powstał w latach 1637–1641 (muzeum podaje lata 1637–1644) jako jedna z rezydencji biskupów krakowskich, do których od średniowiecza należały Kielce. Autor projektu nie jest pewny – wymienia się Tomasza Poncina, Giovanniego Trevana lub Constantina Tencallę. Wnętrza ozdobiła pracownia Tomasza Dolabelli, nadwornego malarza Wazów.

W pierwszej połowie XVIII wieku dobudowano dwa skrzydła boczne, co nadało całości układ rezydencji typu entre cour et jardin – między dziedzińcem a ogrodem. Biskupi korzystali z pałacu do 1789 roku, kiedy Sejm Wielki upaństwowił dobra kościelne. Potem mieściły się tu urzędy, wojsko i szkoły: w 1816 roku Stanisław Staszic założył w pałacu Szkołę Akademiczno-Górniczą, a w 1914 roku był to ośrodek dowodzenia Legionów Józefa Piłsudskiego. Po powstaniu styczniowym Rosjanie zdjęli hełmy wież; odtworzono je w latach 20. XX wieku według projektu Adolfa Szyszko-Bohusza. Od 1971 roku budynek należy do muzeum.

Co zobaczyć w pałacu

Muzeum prezentuje w pałacu cztery wystawy stałe:

• Wnętrza zabytkowe XVII–XVIII wieku – najważniejszy punkt wizyty. Oryginalne sale z drewnianymi stropami, plafonami i fryzami, meble, tkaniny i obrazy. Szczególnie warto zwrócić uwagę na stropowe malowidła ze sceną sądu nad arianami oraz na salę z galerią portretów biskupów krakowskich.
• Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki Zdobniczej im. Aloizego Obornego – ponad 250 obrazów od XVII do połowy XX wieku.
• Sanktuarium Marszałka Józefa Piłsudskiego – pamiątki z czasów legionowych, gdy Kielce były pierwszym dużym miastem, do którego weszły oddziały Piłsudskiego.
• Gabinet numizmatyczny na piętrze – dzieje pieniądza w regionie.

Za pałacem rozciąga się Ogród Włoski, otwarty w 2005 roku, z geometrycznymi rabatami i widokiem na miasto. Na same wnętrza zabytkowe wystarczy godzina, na wszystkie wystawy i ogród zaplanuj 2–3 godziny. Muzeum oferuje bezpłatny audioprzewodnik w aplikacji MOVITECH.

Jak zaplanować zwiedzanie

Najlepiej zacząć od wnętrz zabytkowych, bo to one decydują o randze pałacu, a dopiero potem przejść do galerii malarstwa. Jeśli masz mało czasu, kup bilet tylko na wnętrza zabytkowe i wyjdź do Ogrodu Włoskiego. Przy większym zainteresowaniu historią opłaca się bilet łączony – kosztuje tyle, co dwie główne wystawy, a obejmuje wszystkie cztery. Po wyjściu przejdź przez plac Zamkowy do katedry, która jest częścią tego samego Pomnika Historii.

Godziny otwarcia

Według strony muzeum (stan na październik 2026), od września do kwietnia:

• poniedziałek – nieczynne,
• wtorek i piątek – 11:00–19:00,
• środa, czwartek, sobota, niedziela – 9:00–17:00.

Od maja do sierpnia w środy, czwartki i weekendy muzeum działa godzinę później (10:00–18:00). Ostatnie wejście godzinę przed zamknięciem. Pałac jest nieczynny m.in. 1 i 11 listopada, 24–26 grudnia oraz 31 grudnia–1 stycznia.

Ceny biletów

• Wnętrza zabytkowe: 20 zł normalny / 12 zł ulgowy,
• Galeria im. Obornego: 20 zł / 12 zł,
• Sanktuarium Piłsudskiego i gabinet numizmatyczny: po 5 zł / 4 zł,
• bilet łączony na wszystkie wystawy stałe: 40 zł / 24 zł,
• dzieci do 7 lat – bezpłatnie; w programie „Muzeum za 1 zł” (8–26 lat) – 1 zł.

We wtorki wstęp na wystawy stałe jest bezpłatny. Grupy powyżej 15 osób muszą rezerwować zwiedzanie z przewodnikiem (opłata 50 zł po polsku, 70 zł po angielsku).

Dojazd i parking

Pałac stoi przy pl. Zamkowym 1, na skraju ścisłego centrum. Z dworca PKP Kielce dojdziesz pieszo w kilkanaście minut ulicami śródmieścia. Samochodem najprościej dojechać od drogi ekspresowej S7; parkingi płatne znajdziesz w strefie śródmiejskiej. Kielce leżą mniej więcej w połowie drogi między Krakowem a Warszawą, więc pałac to dobry przystanek w podróży.

Wizyta zimą i z dziećmi

Wszystkie wystawy są pod dachem, więc pałac to pewny cel na zimowy dzień w Kielcach – zwłaszcza we wtorek, gdy wystawy stałe są bezpłatne. Z dziećmi wybierz wnętrza zabytkowe i Sanktuarium Piłsudskiego, a wiosną i latem dołóż spacer po Ogrodzie Włoskim. Szczegóły dostępności opisuje deklaracja dostępności na stronie muzeum.

W okolicy

• Bazylika katedralna – po drugiej stronie placu Zamkowego, część tego samego Pomnika Historii.
• Rezerwat Kadzielnia z amfiteatrem i dawnym kamieniołomem.
• Rynek i ulica Sienkiewicza – deptak z kawiarniami.
• Pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku – ok. 20 km na północny zachód.