Klasztor franciszkanów w Chęcinach

Franciszkanie przybyli do Chęcin w 1368 roku na zaproszenie Kazimierza Wielkiego i – z długą przerwą – są tu do dziś. W międzyczasie ich klasztor płonął, był zborem protestanckim, przez ponad sto lat służył jako więzienie, a w PRL mieścił dom wycieczkowy z restauracją. Za barokową bramą kryją się dziedziniec ze studnią, krużganki i gotyckie prezbiterium z XIV wieku.

Historia: od królewskiej fundacji do więzienia

Klasztor ufundował Kazimierz Wielki w 1368 roku, za zgodą papieża Urbana V, razem z klasztorami w Skawinie, Opocznie i Szydłowie. Pierwsze zabudowania były drewniane; w 1465 roku klasztor zamieszkany przez 12 braci spłonął i odbudowano go w stylu późnogotyckim. W czasie reformacji przejęli go protestanci i ogołocili z wyposażenia, a w 1603 roku wrócił do franciszkanów.

W latach 1612–1620 starosta chęciński Stanisław Branicki sfinansował odbudowę: kościół otrzymał sklepienia, nowe dachy i szczyt zachodni, powstały murowane krużganki, budynki gospodarcze z bramą wjazdową i późnorenesansowa kaplica nazywana kaplicą Branickich. W 1657 roku klasztor zniszczyły wojska Jerzego Rakoczego; zginęło wtedy trzech zakonników. Odbudowę prowadził starosta Stefan Bidziński.

Władze zaborcze skasowały klasztor w 1817 roku. W opuszczonych budynkach urządzono więzienie, działające do XX wieku – więziono tu i tu umierali m.in. uczestnicy powstania styczniowego. W czasie II wojny światowej kompleks zajęło wojsko niemieckie. Po remoncie w latach 1946–1948 i rekonstrukcji w latach 1966–1970 działał tu dom wycieczkowy i restauracja. W 1991 roku klasztor wrócił do franciszkanów.

Na co zwrócić uwagę

• Budynek bramny z lat 1620–1638 z napisem „Klasztor Franciszkanów” – wejście na teren klasztoru.
• Dziedziniec ze studnią otoczony skrzydłami z XVII wieku.
• Gotyckie prezbiterium z XIV-wiecznymi obramieniami okien i gotycki portal zachodni kościoła.
• Fragmenty polichromii z drugiej połowy XV wieku na ścianie tęczowej, odkryte w 1947 roku, z sygnaturą „frater Angelus de Sand”, czyli brata Anioła z Sącza.
• Kopułę kaplicy Branickich, dobrze widoczną z zamku.

Tripto podpowiada

Klasztor leży w północno-zachodniej części miasta, kilka minut pieszo od rynku i około 600 metrów od zamku. To czynny klasztor, więc kościół zwiedza się poza nabożeństwami w ciszy; na teren i wnętrze zaplanuj 30–45 minut. Najlepsze zdjęcie całego zespołu z zielonymi dachami zrobisz z zamkowego wzgórza. W pobliżu warto zajrzeć do kościoła parafialnego św. Bartłomieja.