Skansen w Tokarni

Skansen w Tokarni, czyli Park Etnograficzny Muzeum Wsi Kieleckiej, to największe muzeum na wolnym powietrzu w regionie świętokrzyskim i jedno z najrozleglejszych w Polsce. Na ponad 65 hektarach w dolinie Czarnej Nidy, w gminie Chęciny, zebrano kilkadziesiąt zespołów drewnianej zabudowy: chałupy, zagrody, wiatraki, młyny, dwór i barokowy kościół. To dobre miejsce na cały dzień — zarówno dla miłośników architektury ludowej, jak i rodzin z dziećmi szukających przestrzeni i zwierząt.

Historia skansenu

Park powołano w 1976 roku, a zwiedzających przyjmuje od 1977 roku; koncepcję przygotował etnograf Roman Reinfuss. Budynki przeniesiono z różnych części dawnej Kielecczyzny i ustawiono w sektorach, które odtwarzają krajobraz kulturowy regionu: małomiasteczkowym, wyżynnym, świętokrzyskim, lessowym, dworsko-folwarcznym i nadwiślańskim. W 2026 roku muzeum obchodzi 50-lecie powołania placówki.

Co zobaczyć w Tokarni

• Kościół z Rogowa — barokowy, modrzewiowy kościół pw. Matki Bożej Pocieszenia z 1763 roku, z zachowanym XVIII-wiecznym wyposażeniem. Najczęściej fotografowany obiekt parku.
• Chałupa z Szydłowa z 1705 roku (data na belce stropowej) — najstarszy znany przykład budownictwa ludowego na Kielecczyźnie. W środku urządzono mieszkanie i warsztat ubogiego żydowskiego krawca z lat 20. i 30. XX wieku, z nakryciem przygotowanym na szabat.
• Dwór z Suchedniowa z XIX wieku — serce sektora dworsko-folwarcznego, po odświeżeniu udostępniony ponownie zwiedzającym.
• Wiatraki i młyny — m.in. koźlaki z Dębna i Janika, młyn wodny z Parszowa; razem pokazują, jak mielono zboże na wsi przed elektryfikacją.
• Spichlerze — najstarszy, z Rogowa, pochodzi z 1684 roku; spichlerz z Chęcin pełni funkcję kasy i punktu informacji.
• Wnętrza rzemieślnicze i małomiasteczkowe, w tym apteka i sklepik, oraz kolekcja rzeźb ludowego artysty Jana Bernasiewicza.

Jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

Trasa jest długa i prowadzi po trawiastych i szutrowych alejkach, więc na spokojne obejście parku z zajrzeniem do wnętrz zaplanuj 3–4 godziny. Wygodne buty są ważniejsze niż w muzeum miejskim. Muzeum wypożycza wózki turystyczne (30 zł za dzień) i stroje ludowe, a dla grup zamawia się przewodnika. W sezonie park żyje imprezami plenerowymi — terminy znajdziesz w kalendarzu na stronie muzeum. Z dziećmi warto zwrócić uwagę na teatrzyk lalkowy, warsztaty i gry terenowe.

Informacje praktyczne (stan na październik 2026)

• Adres: Tokarnia, ul. Krakowska 109, 26-060 Chęciny; tel. 41 315 41 71, kasa 515 458 649, e-mail skansen@mwk.com.pl.
• Godziny w październiku: codziennie 9:00–17:00, kasa do 16:30. Od listopada do marca park działa w godz. 9:00–15:00. Zamknięte m.in. 1 i 11 listopada oraz w święta Bożego Narodzenia i Wielkanocy.
• Bilety (sezon do 31 października): normalny 30 zł, ulgowy 20 zł, rodzinny 2+2 80 zł. Od 1 listopada obowiązują ceny zimowe: 20 zł / 15 zł / 50 zł.
• Wstęp bezpłatny: w poniedziałki (oprócz świątecznych) — ale tylko na teren ekspozycji, bez wchodzenia do wnętrz; zawsze dla dzieci do lat 7.

Jeśli zależy ci na zobaczeniu wyposażenia chałup i kościoła, nie przyjeżdżaj w poniedziałek.

Dojazd i parking

Tokarnia leży przy dawnej drodze nr 7 (E77) z Kielc do Krakowa, około 20 km na południowy zachód od Kielc. Przy wejściu jest duży parking z miejscami dla osób z niepełnosprawnościami. Z Kielc kursują busy i autobusy w stronę Jędrzejowa z przystankiem w Tokarni — rozkład sprawdź przed wyjazdem.

W okolicy

Kilka kilometrów od skansenu, w stronę Kielc, wznoszą się ruiny Zamku Królewskiego w Chęcinach, a niedaleko Chęcin jest Jaskinia Raj — jedna z najładniejszych jaskiń krasowych w Polsce. W samych Kielcach warto zajrzeć do rezerwatu Kadzielnia.