Rezerwat Kadzielnia w Kielcach

Kadzielnia w Kielcach to dawny kamieniołom wapienia w samym mieście, dziś rezerwat przyrody nieożywionej, park z punktami widokowymi, podziemna trasa jaskiniowa, amfiteatr i tyrolka nad skalnym wyrobiskiem. Wzgórze wznosi się na 295 m n.p.m. w południowo-zachodniej części Kielc, ok. 1 km od deptaku na ul. Sienkiewicza. To jedno z miejsc, które najlepiej pokazują geologiczną przeszłość Gór Świętokrzyskich — i świetny cel na pół dnia z dziećmi.

Od kamieniołomu do rezerwatu

Wzgórze zbudowane jest z górnodewońskich wapieni. Skałę wydobywano tu od XVIII wieku — pierwszy wapiennik powstał w 1770 roku — a eksploatację zakończono w 1962 roku. Szczytowy ostaniec, Skałkę Geologów, objęto ochroną już w 1931 roku, a w 1962 roku utworzono rezerwat przyrody Kadzielnia (ok. 0,6 ha). Nazwa ma pochodzić od jałowca używanego do wyrobu kadzideł albo od kościelnego, który dzierżawił ten teren.

Po zakończeniu wydobycia dno wyrobiska wypełniła woda, tworząc Jezioro Szmaragdowe. W latach 90. XX wieku, po obniżeniu poziomu wód gruntowych, jezioro w dużej mierze wyschło — dziś zostało po nim niewielkie, zarośnięte oczko wodne. Kadzielnia leży w granicach Geoparku Świętokrzyskiego, wpisanego do sieci UNESCO Global Geoparks.

Jaskinie na Kadzielni

W skałach wzgórza udokumentowano ok. 25 jaskiń — to największe skupisko jaskiń na Kielecczyźnie. Najdłuższa, Jaskinia Odkrywców, połączona jest z jaskiniami Prochownia i Szczelina na Kadzielni i udostępniona jako Podziemna Trasa Turystyczna. Zwiedzanie z przewodnikiem trwa ok. 30 minut, a w środku panuje temperatura ok. 10°C — weź bluzę nawet latem.

Co jeszcze zobaczyć

• Punkty widokowe i ścieżki wokół wyrobiska ze skalnymi ścianami — przez wzgórze biegnie czerwony szlak miejski, a z placu Artystów startują niebieski i zielony.
• Amfiteatr Kadzielnia — przekazany miastu w 1971 roku i całkowicie przebudowany w 2010 roku, mieści ok. 5,5 tys. widzów; odbywają się tu koncerty i widowiska telewizyjne.
• Tyrolka — trasa nad kamieniołomem ma ok. 600 m, w tym ok. 540 m zjazdów w powietrzu (najdłuższy odcinek ok. 333 m). Aktualny cennik sprawdź u operatora.

Informacje praktyczne (stan na październik 2026)

• Teren rezerwatu i parku: wstęp wolny.
• Podziemna trasa: czynna 1 kwietnia–31 października; wt–pt 10:00–17:00 (ostatnie wejście 16:30), sob–nd 11:00–18:00 (ostatnie wejście 17:30), w poniedziałki nieczynna. Bilety: normalny 30 zł, ulgowy 25 zł, dzieci do 3 lat bezpłatnie; płatność gotówką, kartą lub BLIK.
• Rezerwacja obowiązkowa, min. dzień wcześniej: tel. 695 213 381 lub jaskiniakadzielnia@gmail.com. Wejście do jaskiń od ul. Krakowskiej.
• Październik to ostatni miesiąc sezonu jaskiniowego — od listopada trasa podziemna jest zamknięta.

Dojazd i parking

Kielce leżą przy drodze ekspresowej S7, ok. 180 km od Warszawy i ok. 115 km od Krakowa. Na park i podziemną trasę zaplanuj 1–2 godziny, z tyrolką — dłużej. Samochody i autokary mogą parkować wzdłuż al. Legionów; drugi parking ma wjazd od ul. Krakowskiej, kolejny jest przy stadionie. Autobusami linii 4, 19, 27 i Z dojedziesz na przystanek Krakowska Kadzielnia. Z centrum Kielc dojdziesz pieszo w ok. 15–20 minut.

W okolicy

W Kielcach warto połączyć Kadzielnię z innymi rezerwatami geologicznymi Geonatury (m.in. Wietrznią) i Pałacem Biskupów Krakowskich. Kilkanaście kilometrów na południowy zachód leżą Chęciny z zamkiem królewskim oraz skansen w Tokarni.