Osada Średniowieczna w Hucie Szklanej

Przy wjeździe na Święty Krzyż od strony gminy Bieliny bramy drewnianej wioski pilnują trzy pogańskie bóstwa – Świst, Poświst i Pogoda, którym według dawnych przekazów oddawano cześć na Łysej Górze. Za palisadą Osady Średniowiecznej w Hucie Szklanej stoi kilkanaście chat krytych strzechą, w których animatorzy wcielają się w mieszkańców wsi z przełomu XI i XII wieku i pokazują dawne rzemiosła.

Historia: wioska zbudowana od zera

Osadę zbudowano dzięki funduszom unijnym na terenie o powierzchni ponad 1,5 ha, a uroczyste otwarcie odbyło się 8 maja 2011 roku. Już w pierwszym sezonie, który trwał do końca października, odwiedziło ją około 15 tysięcy turystów. Obiektem zarządza Centrum Tradycji i Turystyki Gór Świętokrzyskich. W lipcu 2012 roku spłonęło poddasze karczmy stojącej w centrum osady; odbudowano ją, zmieniając dach ze słomianego na gontowy.

Od innych rekonstrukcji tego typu w Polsce osada odróżnia się stałymi warsztatami prowadzonymi przez przygotowanych animatorów. To „żywa" wioska – jej główną atrakcją są ludzie, a nie same budynki.

Co zobaczyć i czego spróbować

• Warsztaty rzemieślnicze: garncarski, kowalski, szewski, wikliniarski i tkacki – można samodzielnie ulepić gliniany garnek albo spróbować tkania.
• Gospodarstwo bartnika, czyli dawnego pszczelarza zbierającego miód z dziupli drzew.
• Chatę zielarki z paleniskiem i ogródkiem pełnym ziół.
• Zagrodę otoczoną plecionym płotem, z chatą o ścianach obrzuconych gliną i dachem ze słomianej strzechy.
• Grę osadową – poszukiwanie skarbu z nagrodą.
• Karczmę w centrum osady, miejsce spotkań z folklorem i regionalnej kuchni.

Ciekawostki

Mieszkańcy gminy Bieliny mogą zwiedzać osadę bezpłatnie po okazaniu dowodu osobistego. Wioska nie działa poza sezonem – jak tłumaczył ówczesny dyrektor Centrum, trudno, by tkaczka czy garncarz pracowali zimą w nieogrzewanych chatach. Przy osadzie można też biwakować.

Tripto podpowiada

Na zwiedzanie z udziałem w jednym warsztacie zarezerwuj 1,5–2 godziny. Osada leży tuż przy wjeździe na Święty Krzyż, więc łatwo połączyć ją z wejściem do opactwa i krypty Jeremiego Wiśniowieckiego oraz z gołoborzem w Świętokrzyskim Parku Narodowym. Sezon trwa zwykle od wiosny do jesieni – aktualne godziny otwarcia i ceny biletów sprawdź przed wyjazdem w Centrum Tradycji i Turystyki Gór Świętokrzyskich.