Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego w Nowej Słupi

W starożytności Góry Świętokrzyskie były — poza Cesarstwem Rzymskim — największym ośrodkiem wytopu żelaza w Europie. W piecach dymarskich, jednorazowych konstrukcjach z gliny, mieszkańcy tych ziem z kultury przeworskiej wytapiali metal, ustawiając setki, a nawet tysiące pieców naraz. Ślad tych prac prowadzi Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego im. Mieczysława Radwana w Nowej Słupi, otwarte 29 maja 1960 roku jako pawilon ochronny nad odkrytym przy drodze na Święty Krzyż stanowiskiem pieców hutniczych. Starań o placówkę od 1956 roku podejmowało się warszawskie Muzeum Techniki i Przemysłu NOT; w latach 1967–1968 muzeum rozbudowano i nadano mu imię Mieczysława Radwana, metalurga i badacza starożytnego hutnictwa.

Co zobaczysz

Ekspozycja przedstawia technologię dawnego hutnictwa świętokrzyskiego, jego zasięg terytorialny oraz wyroby wykonane historycznymi metodami. Zachowały się tu relikty dymarek — oryginalnych stanowisk archeologicznych — a sceny z pracy dawnych hutników przybliżają rekonstrukcje postaci. Elementem wystawy stałej jest sąsiadujące Centrum Kulturowo-Archeologiczne, otwarte w 2011 roku.

Dymarki i praktyka

Od 2017 roku muzeum współorganizuje Festiwal Archeologiczny Ludzie Ognia i Żelaza, znany jako Dymarki Świętokrzyskie, odbywający się co sierpnia — żelazo wytapia się wtedy metodami sprzed dwóch tysięcy lat. Po przekazaniu placówki Gminie Nowa Słupia w 2016 roku obiekt przebudowano ze wsparciem środków unijnych: nowy, multimedialny budynek udostępniono w 2021 roku. Muzeum jest całoroczne i czynne codziennie.