Łysica w Górach Świętokrzyskich

Przez dziesięciolecia turyści fotografowali się przy krzyżu na zachodnim wierzchołku Łysicy, przekonani, że stoją na najwyższym punkcie Gór Świętokrzyskich. Pomiary z 2018 roku pokazały jednak, że wyższa jest skalna grań kilkaset metrów dalej — Skała Agaty, mierząca 613,96 m n.p.m. Łysica (potocznie Góra Świętej Katarzyny) pozostaje najwyższym szczytem regionu i zarazem najniższym w Koronie Gór Polski.

Dwa wierzchołki

Szczyt leży w zachodniej części pasma Łysogór, na południowy wschód od wsi Święta Katarzyna, w obszarze ochrony ścisłej Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Wierzchołki dzieli około 700 m. Wschodni, nazywany Skałą Agaty albo Zamczyskiem, to grań z kwarcytów długa na mniej więcej pół kilometra. Zachodni, niższy o włos (613 m), ma replikę pamiątkowego krzyża z 1930 roku i resztki dawnej wieży triangulacyjnej. Przed 2018 rokiem to jemu przypisywano 612 m i tytuł najwyższego punktu.

Gołoborza i jodły

Góra zbudowana jest z kambryjskich kwarcytów i łupków. Od północy i południa szczyt otaczają gołoborza — rumowiska kamiennych bloków, które powstały w wyniku mrozowego wietrzenia skał; drzewa nie potrafią ich zarosnąć. Reszta Łysicy jest całkowicie zalesiona: w partiach szczytowych rośnie jodła, niżej las jodłowo-bukowy. Na południowym stoku, na wysokości około 590 m, leży niewielkie torfowisko, a na północnym biją liczne źródła strumieni. W koronach drzew gniazdują ptaki drapieżne — orlik krzykliwy, krogulec i kobuz.

Na co zwrócić uwagę

• Krzyż na wierzchołku zachodnim i ślady wieży triangulacyjnej — dawny „oficjalny” szczyt.
• Kwarcytowe skałki na grani Skały Agaty, czyli prawdziwy najwyższy punkt.
• Gołoborza widoczne wzdłuż szlaku — kamienne pola wśród lasu.
• Ograniczony widok z wierzchołka zachodniego w stronę Góry Miejskiej i Psarskiej; resztę zasłania las.

Szlak i dojście

Przez Łysicę biegnie czerwony Główny Szlak Świętokrzyski im. Edmunda Massalskiego, prowadzący z Gołoszyc do Kuźniaków. Najkrótsze wejście zaczyna się w Świętej Katarzynie: według Świętokrzyskiego Parku Narodowego trasa na szczyt ma około 2,5 km i zajmuje mniej więcej godzinę w górę. Dłuższy, klasyczny wariant to przejście grzbietem Łysogór z Nowej Słupi przez Święty Krzyż. Ponieważ szczyt leży w obszarze ochrony ścisłej, chodzi się wyłącznie znakowanym szlakiem.

Tripto podpowiada

Wstęp na szlaki parku jest płatny przez cały rok: bilet normalny kosztuje 11 zł, ulgowy 5,50 zł (stan na październik 2026), a kupisz go także online na stronie parku. Na wycieczkę Święta Katarzyna – Łysica – Święta Katarzyna zarezerwuj 2–2,5 godziny. Podejście jest kamieniste i po deszczu śliskie, więc przydadzą się buty z dobrą podeszwą. Na Łysicę idzie się dla lasu i gołoborzy, a nie dla panoramy — jeśli chcesz szerokiego widoku na gołoborze, połącz wycieczkę z platformą widokową na Łysej Górze przy Świętym Krzyżu.