Konkatedra w Żywcu

Według XVIII-wiecznego kronikarza Andrzeja Komonieckiego renesansowa wieża żywieckiej fary była wyższa od wież kościoła Mariackiego w Krakowie. Dziś mierzy 60 metrów, a od 2019 roku można wejść na jej kamienną galerię z widokiem na Żywiec i Beskidy. Konkatedra Narodzenia Najświętszej Maryi Panny łączy gotyckie mury, renesansową wieżę, barokowe wnętrze i kaplicę grobową Habsburgów — to najciekawszy zabytek sakralny miasta.

Historia: fundacja Komorowskich

Kościół powstał w XV wieku jako fundacja rodu Komorowskich herbu Korczak, ówczesnych panów Żywca. W latach 1515–1542 podwyższono mury, wydłużono prezbiterium i nawę, a w 1547 roku biskup krakowski Erazm Ciołek poświęcił świątynię pod wezwaniem Narodzenia NMP i św. Wawrzyńca. W latach 1582–1585 włoski budowniczy z Opawy Giovanni (Jan) Ricci wzniósł wieżę z arkadową galerią, a w latach 1596–1608 dobudowano renesansową kaplicę grobową Komorowskich nakrytą kopułą.

Wielki pożar w 1711 roku zniszczył dach i hełm wieży, a piorun w 1776 roku ponownie ją uszkodził. Galerię trafił w 1945 roku pocisk artyleryjski, naprawiony rok później. W 1929 roku od południa powstała kaplica grobowa Habsburgów projektu Franciszka Mączyńskiego, a w 1992 roku kościół został konkatedrą nowej diecezji bielsko-żywieckiej.

Co zobaczyć

• Ołtarz z Zaśnięciem Matki Boskiej — późnogotycka płaskorzeźba z około 1500 roku w lewym ołtarzu bocznym. Według kroniki Komonieckiego Komorowski pozyskał ołtarz w 1542 roku z Węgier, płacąc za niego jedenastoma bałwanami soli.
• Ołtarz główny z 1724 roku z figurą Niepokalanej oraz ambona z 1748 roku z napisem „MARIA” wśród obłoków i putt.
• Kaplica Komorowskich z renesansową chrzcielnicą z 1583 roku dłuta Macieja Świętka z Krakowa i resztkami nagrobków zniszczonych w pożarze 1711 roku.
• Kaplica Habsburgów, gdzie spoczywają m.in. arcyksiążę Karol Stefan i jego żona Maria Teresa.
• Barokowe stalle z lat 1708–1725 z płaskorzeźbami scen z życia Marii i Męki Pańskiej.

Ciekawostki

Na trzeciej kondygnacji wieży wmurowano w 1924 roku oryginalne kule armatnie z czasów potopu szwedzkiego — wypatrz je od zewnątrz. Nad zachodnim portalem widnieje kamienny herb Korczak przeniesiony ze Starego Zamku. Pod posadzką nawy, przy wejściu do kaplicy Komorowskich, pochowano samego kronikarza Andrzeja Komonieckiego (zm. 1729).

Tripto podpowiada

Na wnętrze i wieżę zarezerwuj około godziny. Według strony parafii wieża jest otwarta od maja do września codziennie 10:00–18:00, a od października do kwietnia w soboty i niedziele 10:00–16:00 (w inne dni po wcześniejszym uzgodnieniu). Wejścia odbywają się co pół godziny, bilety kupuje się w kawiarni „Przystań” przy ul. Zamkowej 12; normalny kosztuje 10 zł, ulgowy 5 zł, dzieci do 6 lat wchodzą bezpłatnie. Do kościoła wchodź poza nabożeństwami. Konkatedra stoi między rynkiem a Starym Zamkiem, więc łatwo połączyć ją z zamkiem i parkiem Habsburgów.