Park Zamkowy w Żywcu

Park Zamkowy w Żywcu to 26 hektarów zabytkowej zieleni wokół Starego Zamku i pałacu Habsburgów, kilka minut spacerem od Rynku. Rośnie tu ponad 5000 starych drzew, a nad kanałem stoi XVIII-wieczny Domek Chiński – najbardziej rozpoznawalny obraz miasta. Park łączy historię trzech rodów: Komorowskich, Wielopolskich i Habsburgów, a wstęp do niego jest bezpłatny.

Historia: od ogrodu włoskiego do parku krajobrazowego

Pierwsza wzmianka o parku przy zamku pochodzi z inwentarza z 1664 roku. W 1712 roku Wielopolscy założyli na południowy wschód od zamku nowy ogród „włoską modą”: z kwaterami i alejkami przecinającymi się pod kątem prostym. Ziemię i darń przywożono z okolic Rychwałdu, w 1715 roku stanęła oranżeria, a w 1720 roku fontanna. W drugiej połowie XVIII wieku przez kwatery przeprowadzono kanał i zbudowano altanę w formie Domku Chińskiego.

W pierwszej połowie XIX wieku Adam Wielopolski i jego ogrodnik Jan Merk zaczęli przekształcać założenie, a od 1838 roku park należał do Habsburgów, którzy poszerzyli go na południowy zachód. W latach 1930–1936 ostatnie zmiany zaprojektowała angielska architektka krajobrazu Brenda Colvin, a prace prowadziła jej rodaczka Kit Beckh. Park przekomponowano wtedy w duchu angielskim – Domek Chiński znalazł się na wyspie, powstały polana widokowa, basen z fontanną, pergole i rozarium, a drewniane mostki zastąpiono kamiennymi.

Co zobaczyć

• Domek Chiński – murowany, ośmioboczny i dwukondygnacyjny pawilon z drugiej połowy XVIII wieku, z herbem Wielopolskich Starykoń nad dachem.
• Dąb szypułkowy „Franciszek” – najstarsze drzewo parku, liczące około 400 lat, o obwodzie około 5 m. Wśród drzewostanu jest około 4400 drzew liściastych i 600 iglastych, część ma nawet 300 lat.
• Stary Zamek z renesansowym dziedzińcem arkadowym, siedziba Muzeum Miejskiego.
• Nowy Zamek, czyli klasycystyczny pałac Habsburgów, wzniesiony na miejscu oficyn Wielopolskich według projektów m.in. Mączyńskiego i Stryjeńskiego.
• Park Miniatur i ławeczka Alicji Habsburg odsłonięta w lutym 2012 roku.
• Tężnia solankowa uruchomiona 19 kwietnia 2024 roku – dobre miejsce na przerwę w spacerze.

Ciekawostki

Ozdobną żelazną studnię na dziedzińcu między pałacem a Starym Zamkiem wykonał żywiecki rzemieślnik Julian Rybarski. W 2009 roku park i pałac przeszły gruntowną rewitalizację. W maju 2023 roku posadzono tu dąb „Tadeusz”, upamiętniający powstańca Tadeusza Jänicha.

Tripto podpowiada

Na spacer z Domkiem Chińskim i dębem „Franciszek” zaplanuj 1–1,5 godziny, a z muzeum w Starym Zamku – pół dnia. Przez park prowadzi miejski Przyrodniczy Szlak Spacerowy (ok. 3 km) z Rynku przez park do rezerwatu „Grapa” (23 ha). Teren jest płaski, więc spacer z wózkiem nie sprawia trudności. Najładniej jest wiosną i jesienią, gdy starodrzew zmienia kolory. Park jest bezpłatny; płatne są wystawy muzealne, których godziny i ceny sprawdź przed wizytą na stronie Muzeum Miejskiego.