Rynek w Żywcu

Żywiecki rynek wytyczono prawdopodobnie w pierwszej połowie XV wieku, gdy mieszkańcy nękanego powodziami Starego Żywca przenieśli się pod górę Grojec. Regularny, czworoboczny plac przetrwał pożary, powodzie i wojny, a dziś, po rewitalizacji, jest wolną od samochodów wizytówką miasta. Przy nim stoją 23 zabytkowe budynki, ratusz z XIX wieku i kamienna dzwonnica, a kilka kroków dalej zaczyna się park zamkowy Habsburgów.

Historia: jarmarki, pożary i cesarze

Na przełomie XV i XVI wieku Żywiec leżał na skrzyżowaniu szlaków handlowych ku Orawie, Morawom, Bielsku i Krakowie. Pierwsze dwa jarmarki ustanowił tu w 1518 roku Zygmunt Stary, a z czasem na rynku odbywało się około 12 jarmarków rocznie. Pierwszymi potwierdzonymi kamienicami były domy Kantorowska i Rymarzowska z przełomu XVI i XVII wieku.

Pożar z 1721 roku strawił dużą część zabudowy razem z drewnianą dzwonnicą – nową wzniesiono już z kamienia. W 1782 roku w domu Mikuszewskich przy rynku nocował cesarz Józef II, a w 1813 roku powódź była tak gwałtowna, że po placu pływano łodziami. Po wielkim pożarze z 1857 roku rynek zabudowano murowanymi kamienicami, a w 1868 roku rada miejska wprowadziła się do nowego magistratu.

Co zobaczyć

• Ratusz – gmach magistratu, pod który kamień węgielny wmurowano 23 czerwca 1868 roku.
• Dzwonnicę – barokową, kamienną, wzniesioną po pożarze z 1721 roku, przy wylocie ulicy Kościuszki.
• Kamienice wokół placu – w większości z drugiej połowy XIX wieku, część wpisana do rejestru zabytków.
• Konkatedrę Narodzenia NMP tuż obok – kościół z XV wieku, po pożarze w 1711 roku odnowiony w stylu barokowym.

Ciekawostki

Żywiec, liczący dziś blisko 30 tys. mieszkańców, do 1940 roku dzierżył rekord najniższej temperatury zmierzonej w Polsce: −40,6°C w 1929 roku. W 1967 roku płytę rynku obniżono podczas remontu o około 40 cm. 22 maja 1995 roku na rynku spotkał się z mieszkańcami papież Jan Paweł II.

Tripto podpowiada

Rynek to dobry start dwóch miejskich tras spacerowych: Szlakiem Zabytków Architektury (ok. 5 km) obok dzwonnicy i konkatedry oraz Szlakiem Właścicieli Miasta (ok. 12 km) przez park zamkowy na górę Grojec (612 m n.p.m.) i do browaru założonego w 1856 roku przez arcyksięcia Albrechta Fryderyka Habsburga. Na sam plac z kawą w jednym z ogródków wystarczy godzina. W grudniu rynek zajmuje jarmark bożonarodzeniowy.