Jezioro Żywieckie

Pod taflą Jeziora Żywieckiego leżą dawne zabudowania Zarzecza, Tresnej, Zadziela i Starego Żywca — wsi, które zniknęły, gdy w latach 60. XX wieku spiętrzono Sołę. Zbiornik ma około 10 km² powierzchni, 6,6 km długości i do 26,8 m głębokości. Z jednej strony zamyka go Beskid Mały, z drugiej otwiera się na Kotlinę Żywiecką i szczyty Beskidu Żywieckiego.

Historia: woda dla Śląska i tama na powodzie

Zbiornik zaplanowano przede wszystkim z myślą o zaopatrzeniu w wodę aglomeracji śląskiej, a decyzję przyspieszyła powódź z 1958 roku. Zaporę ulokowano w miejscu, gdzie Soła przełamuje się przez Beskid Mały, co oznaczało zalanie blisko tysiąca hektarów dna Kotliny Żywieckiej. Próbne napełnianie zaczęło się w grudniu 1965 roku, za datę powstania jeziora przyjmuje się 1966 rok, a do eksploatacji oddano je w 1967 roku. To pierwszy, najwyżej położony zbiornik kaskady Soły.

Zapora i liczby

Ziemna zapora w Tresnej ma 310 m długości i 39 m wysokości nad dnem doliny; usypano ją z miejscowego żwiru i otoczaków. Przy niej pracuje elektrownia wodna o mocy 21 MW. Całkowita pojemność zbiornika to 94,6 mln m³, z czego 23,1 mln m³ stale czeka w rezerwie na falę powodziową. Linia brzegowa mierzy 33,7 km, a w środkowej części jezioro ma około 2,5 km szerokości. Zbiornik systematycznie się zamula: szacuje się, że po około 70 latach od budowy straci połowę pojemności.

Ciekawostki

• 15 listopada 1978 roku około piątej rano dwa autobusy PKS wiozące górników do kopalni „Brzeszcze” w odstępie kwadransa wpadły w poślizg w Wilczym Jarze koło Oczkowa i runęły z 18 metrów do lodowatej wody. Zginęło 30 osób, uratowało się dziewięć. Tragedię upamiętnia tablica przy moście.
• W czasie suszy w 2015 roku lustro wody opadło o około 2 m, odsłaniając duże fragmenty dna.
• Co roku w sierpniu odbywają się tu regaty pamięci Adama Banaszka.

Tripto podpowiada

Najwygodniej poznać jezioro z pokładu statku pasażerskiego „Albatros”, który pływa z Tresnej (adres przystani: Nad Jeziorem 1). Rejs trwa 50 minut; w 2026 roku bilet normalny kosztował 50 zł, dla dzieci do 16 lat 45 zł, a maluchy do 3 lat płynęły bezpłatnie — termin i godziny sprawdź na stronie armatora przed przyjazdem. Z brzegów przy Tresnej i zapory dobrze widać, jak jezioro wcina się między pasma Beskidu Małego. Na pół dnia połącz jezioro ze spacerem po Żywcu z zamkiem Habsburgów i parkiem; poziom wody w zbiorniku jest regulowany i zmienia się w ciągu roku, więc w suchszych okresach brzegi bywają szersze i bardziej kamieniste.