Brama Krakowska w Szydłowie

Brama Krakowska w Szydłowie to jedyna zachowana z trzech średniowiecznych bram miasta i symbol miasteczka nazywanego „polskim Carcassonne”. Ta kamienna wieża bramna z XIV wieku, zwieńczona renesansową attyką z dwiema okrągłymi wieżyczkami, prowadzi przez najlepiej zachowany obwód murów miejskich w granicach dawnego Królestwa Polskiego. Wstęp jest bezpłatny, a brama to naturalny początek spaceru po królewskim Szydłowie w województwie świętokrzyskim.

Historia Bramy Krakowskiej

Szydłów otrzymał prawa miejskie w 1329 roku od Władysława Łokietka, a w połowie XIV wieku Kazimierz Wielki otoczył go murami z miejscowego wapienia. Obwód miał około 1,2 km długości i do 1,8 m grubości, zamykał warownię o powierzchni około 7 ha i był jedną z ważniejszych twierdz broniących Małopolski. Do miasta prowadziły trzy bramy: Krakowska, Opatowska i Wodna. Dwie ostatnie w XIX wieku popadły w ruinę i zostały w dużej części rozebrane — przetrwała tylko Brama Krakowska.

Zasadnicza bryła bramy pochodzi z XIV wieku, a górne kondygnacje przebudowano na początku XVI wieku w duchu renesansu. Bramę naprawiano w okresie międzywojennym, odbudowano w 1946 roku po zniszczeniach II wojny światowej, a w 2011 roku odnowiono razem z fragmentem murów.

Ciekawostka: w 1822 roku mury wystawiono na licytację, ale nikt ich nie kupił — kamień taniej było wydobyć z ziemi niż z rozbiórki. Dzięki temu do dziś przetrwały cztery odcinki o łącznej długości około 680 m.

Co zobaczyć przy bramie

• Attyka z wieżyczkami — w półkolistych wnękach attyki widać cztery strzelnice, a niżej dwa prostokątne okienka.
• Brona — krata zamykająca przejazd od wewnątrz; dzisiejsza jest drewnianą rekonstrukcją.
• Ślady przedbramia — od zewnątrz bramę chroniło kwadratowe przedbramie połączone z nią „szyją”, które osłaniało zwodzony most. Od strony pola wjazd zamykały dębowe wierzeje.
• Chodnik na murach — w zachodniej ścianie bramy zachowały się kamienne schody, którymi straż wchodziła na mury. Turyści mają do dyspozycji około 30-metrowy odcinek chodnika obronnego przy Bramie Krakowskiej (od ul. Kieleckiej) oraz dłuższy, około 90-metrowy, na placu zamkowym — ten drugi tylko z biletem.

Najlepszy widok na bramę i blanki murów rozciąga się od strony ul. Kieleckiej, skąd widać, jak wieża wyrasta ponad linię murów.

Zwiedzanie i bilety

Samą Bramę Krakowską oglądasz bezpłatnie i bez ograniczeń godzinowych. Bilety obowiązują w obiektach udostępnianych przez gminę (stan na październik 2026):

• bilet zbiorczy na wszystkie obiekty: 35 zł normalny, 25 zł ulgowy, rodzinny (2+2) 100 zł,
• plac zamkowy z Muzeum Zamków Królewskich: 25 zł / 20 zł,
• synagoga, kościół Wszystkich Świętych oraz ruiny szpitala i kościoła Ducha Świętego: po 10 zł / 7 zł.

Obiekty są czynne w maju–wrześniu 10:00–18:00, w kwietniu i październiku 9:00–17:00, a od listopada do marca 8:00–16:00; ostatnie wejście godzinę przed zamknięciem. Bilety kupisz w punktach informacji turystycznej (parking przy ul. Staszowskiej 12, Brama Zamkowa, synagoga), tel. 41 354 53 13 lub 881 065 108. Na cały Szydłów zarezerwuj 2–3 godziny.

Dojazd i parking

Szydłów leży około 40 km na południowy wschód od Kielc i 12 km na zachód od Staszowa. Samochodem z Kielc jedzie się mniej więcej 50 minut, z Krakowa około 2 godzin. Wszystkie parkingi w mieście są bezpłatne — największy przy ul. Staszowskiej 12, mniejszy przy ul. Kazimierza Wielkiego, blisko bramy.

W okolicy

Za bramą zaczyna się historyczne centrum: ruiny zamku królewskiego ze Skarbczykiem, renesansowa synagoga z XVI wieku, Brama Zamkowa i gotycki kościół św. Władysława. Jeśli przyjedziesz w sierpniu, trafisz na Święto Śliwki — Szydłów nazywany jest „stolicą polskiej śliwki” ze względu na około tysiąc okolicznych sadów (w 2026 r. święto odbyło się 8–9 sierpnia).