Kościół i szpital Św. Ducha w Szydłowie

Za murami miejskimi Szydłowa, obok cmentarza parafialnego, stoją kamienne ruiny kościoła św. Ducha i dawnego szpitala dla ubogich i starców. Gmina podkreśla, że to wyjątkowy w województwie świętokrzyskim zachowany obiekt, w którym przed wiekami opiekowano się chorymi i biednymi – coś pośredniego między szpitalem a przytułkiem. Mury z okrągłym oknem w szczycie i łukowymi przejściami robią wrażenie zwłaszcza w niskim słońcu.

Historia: od drewnianego przytułku do ruiny

Historia tego miejsca była długo opowiadana różnie. Starsze opracowania łączyły jego początki z XIV wiekiem i fundacjami Kazimierza Wielkiego, ale gmina, powołując się na badania archeologiczne Tomasza Olszackiego z lat 2017–2018, podaje inną chronologię. Zespół wzmiankowano po raz pierwszy w 1529 roku jako budowlę drewnianą. Jako pierwszy murowany element powstał w latach 1630–1635 jednonawowy kościół z zakrystią, a w latach 1658–1663 świątynię nieco powiększono, wprowadzono chór muzyczny i dobudowano dwa skrzydła szpitalne.

Szpital działał do XVIII wieku i mieszkało w nim od kilku do kilkunastu pensjonariuszy. Lustracja z 1789 roku wspomina już kościół bez dachu, zniszczonego od „ognia piorunowego”. Budynek jeszcze po II wojnie światowej dawał schronienie bezdomnym, a dziś jest trwałą ruiną wpisaną do rejestru zabytków jako zespół ruin kościoła i szpitala.

Co zobaczyć

• Mury kościoła z okrągłym oknem w szczycie – najbardziej charakterystyczny widok od strony ulicy Staszowskiej.
• Skrzydła szpitalne z niewielkimi okienkami i łukowymi przejściami.
• Wnętrze ruiny z kamiennym portalem i ławkami, z którego widać układ dawnych pomieszczeń.

Tripto podpowiada

Ruiny leżą przy ul. Staszowskiej, poza murami miejskimi, kilka minut spacerem od średniowiecznych murów. Na obejrzenie wystarczy 15–20 minut; zasady wejścia do środka mogą się zmieniać, więc przed wizytą sprawdź je w Urzędzie Miasta i Gminy Szydłów (Rynek 2). Szydłów ma około 700 metrów średniowiecznych murów obronnych z czasów Kazimierza Wielkiego, ruiny zamku ze Skarbczykiem, w którym działa muzeum regionalne, gotycki kościół św. Władysława i kościół Wszystkich Świętych – całe miasteczko obejdziesz w 2–3 godziny. Okolica słynie z sadów śliwkowych, a co roku odbywa się tu Święto Śliwki.