Mury obronne w Szydłowie

Szydłów bywa nazywany polskim Carcassonne, choć jego mury wyglądają zupełnie inaczej niż francuski pierwowzór. Nie mają ani jednej baszty: to prosty, kamienny pierścień z blankami, który od połowy XIV wieku otacza miasteczko i do dziś zachował się na długości około 700 metrów. Mury należą do najlepiej zachowanych średniowiecznych fortyfikacji miejskich w Polsce, a jedyną ocalałą bramą jest Brama Krakowska.

Historia: fundacja Kazimierza Wielkiego

Mury wzniesiono za panowania Kazimierza Wielkiego, prawdopodobnie po połowie XIV wieku, razem z murowanym zamkiem i kościołem św. Władysława. Obwód miał ponad 1000 metrów długości i obejmował około 6,5 ha miasta; dziś zachowały się blisko dwie trzecie. Około połowy XV wieku mury przebudowano, a do Bramy Krakowskiej dostawiono przedbramie. Kolejna duża przebudowa nastąpiła zapewne w drugiej połowie XVI wieku – wiąże się ją z przywilejem Zygmunta Augusta z 1565 roku, który przeznaczył miejskie dochody ze sprzedaży alkoholu na naprawę murów.

Potem przyszedł upadek. W 1630 roku zbuntowane, nieopłacone wojsko nie zdołało sforsować murów i podpaliło przedmieścia, a potop szwedzki w 1655 roku zniszczył miasto i zamek. Lustracja z 1789 roku odnotowała częściowo zawalone mury, a w 1822 roku ruiny murów i zamku wystawiono na licytację z myślą o rozbiórce. Brama Opatowska runęła w drugiej połowie XIX wieku. Ratunek przyszedł w XX wieku: z inicjatywy kierownika szkoły Jana Kaczorowskiego zaczęto zbierać pieniądze na umocnienie muru.

Co zobaczyć

• Brama Krakowska – czworoboczna wieża bramna o boku 8–9 m z ostrołukowym przejazdem; górne kondygnacje dobudowano w XVI wieku w duchu renesansu.
• Odcinek przy kościele św. Władysława – najdłuższy, ponad 200-metrowy fragment po obu stronach południowo-wschodniego narożnika miasta.
• Mury przy zamku – po zachodniej stronie mur miejski tworzy jednocześnie zewnętrzną ścianę zamkowego dziedzińca.
• Odcinek za synagogą – około 50 metrów muru w pełnej wysokości w północnej części miasta, najmniej zmieniony przez rekonstrukcje.

Ciekawostki

Mur ma 1,7–1,8 m grubości i 6–7 m wysokości od strony miasta, razem z blankami. Zbudowano go z piaskowca. Popularne przekonanie, że dzwonnica kościoła była dawniej basztą, badacze uznają za nieuzasadnione – szydłowskie umocnienia w ogóle nie miały wież. Wąskie przejście w murze, często opisywane jako trzecia brama, było zapewne tylko furtą.

Tripto podpowiada

Mury otaczają stare miasto i można je oglądać o każdej porze, bez biletu. Na spacer dookoła z Bramą Krakowską, kościołem św. Władysława, zamkiem i synagogą zarezerwuj 1,5–2 godziny. Najlepsze zdjęcia murów z blankami zrobisz od zewnątrz, od strony kościoła, gdzie ciągnie się najdłuższy odcinek. Na zamku działa muzeum regionalne w tzw. Skarbczyku.