Zabytkowa stacja kolejki w Rudach

Rudy leżą niemal dokładnie w połowie dawnej, 51-kilometrowej wąskotorówki z Gliwic do Raciborza – i właśnie dlatego zbudowano tu największą stację całej linii, z warsztatami, lokomotywownią i trójkątem torowym do obracania parowozów. Pasażerskie pociągi do Gliwic przestały kursować na przełomie 1991 i 1992 roku, ale stacja nie umarła: od 1994 roku działa jako żywy skansen, a po zachowanym odcinku przez lasy Parku Krajobrazowego Cysterskie Kompozycje Rud Wielkich wciąż jeżdżą pociągi turystyczne.

Historia: tramwaj parowy, który został koleją

Pomysł wyszedł w 1891 roku od spółki „Kramer & Co.”, bo między Gliwicami a Raciborzem brakowało sprawnego transportu. Pierwszy odcinek, z Gliwic do Rud, otwarto 25 marca 1899 roku; tor ma nietypową szerokość 785 mm. W 1901 roku linia dotarła do Paproci, a 17 maja 1903 roku do Płoni, dzielnicy Raciborza. Kolej obsługiwała 10 miejscowości, które wcześniej nie miały porządnej komunikacji; już w 1903 roku przewiozła 279 646 pasażerów, a rekordowy był rok 1954 z 1 834 400 podróżnymi. Linii nigdy nie zelektryfikowano.

Ruch pasażerski zakończono na przełomie 1991 i 1992 roku. Odcinek Rudy–Gliwice zamknięto w 1992 roku, a ostatnie pociągi towarowe jeździły do końca 1993 roku. Stację udostępniono zwiedzającym 24 stycznia 1994 roku, a od 19 października 2006 roku jest na Szlaku Zabytków Techniki województwa śląskiego. W 2009 roku przejęła ją gmina Kuźnia Raciborska.

Co zobaczyć

• Hala lokomotywowni sprzed ponad stu lat – jedyny zachowany oryginalny budynek stacji (dzisiejszy budynek dworcowy jest późniejszy), zwiedzana z przewodnikiem.
• Kuźnia kowalska i warsztaty dawnego zaplecza technicznego.
• Muzeum kolejowe w wagonowni i śląska izba.
• Tabor na torach postojowych – m.in. parowóz Las-49 i spalinowa lokomotywa Lxd2, które można spotkać na szlaku.
• Przejażdżki drezyną po terenie stacji.

Przejazdy

Pociągi turystyczne kursują wiosną, latem i jesienią, a okazjonalnie także zimą. Trasy prowadzą z Rud do Rybnika Stodół przez Paproć (w trakcji parowej i spalinowej) oraz do Stanicy (w trakcji spalinowej) – to jedyny zachowany fragment dawnej linii. Po drodze pociąg jedzie przez lasy parku krajobrazowego. Rozkład jazdy i ceny biletów zmieniają się sezonowo, dlatego sprawdź je u operatora przed przyjazdem.

Tripto podpowiada

Stacja mieści się przy ul. Szkolnej w Rudach (gmina Kuźnia Raciborska), kilka minut spacerem od pocysterskiego opactwa. Na samo zwiedzanie stacji zarezerwuj około godziny, a z przejazdem kolejką – pół dnia. Najlepiej połączyć wizytę z opactwem, parkiem przyklasztornym i dębem „Cysters”; z pociągu do Stodół łatwo zrobić wycieczkę nad Zalew Rybnicki. Dzieci najbardziej ucieszą drezyna i wizyta w hali lokomotywowni.