Zalew Rybnicki

Zalew Rybnicki, nazywany przez mieszkańców „rybnickim morzem", to zbiornik zaporowy na rzece Rudzie w północnej części Rybnika, zbudowany dla Elektrowni Rybnik. Przez pół wieku słynął z ciepłej wody, która nie zamarzała zimą i dawała żeglarzom najdłuższy sezon w Polsce. Dziś jest w okresie przemian: elektrownia przestała go podgrzewać, a w 2025 roku wyłowiono tu suma o długości 292 cm.

Historia: jezioro dla elektrowni

Zbiornik oddano do użytku w grudniu 1971 roku jako inwestycję towarzyszącą elektrowni węglowej, która rozpoczęła produkcję prądu w 1972 roku. Powstał przez spiętrzenie Rudy zaporą w dzielnicy Stodoły i zalał tereny Rybnickiej Kuźni, Orzepowic, Chwałęcic i Stodół. Ma ponad 4,5 km² powierzchni i około 22 mln m³ wody, a poza chłodzeniem pełni też funkcję przeciwpowodziową. Woda z jeziora schładzała turbiny i wracała do niego nagrzana, dlatego przez dekady temperatura od kwietnia do października nie spadała poniżej 15°C, a tafla nie zamarzała.

Co zobaczyć: zatoki, kierownica i kominy

Jezioro ma cztery boczne zatoki oddzielone groblami: Pniowiec, Gzel i Zalew Orzepowicki od strony drogi wojewódzkiej nr 902 oraz Grabownię za nasypem kolejowym. Wzdłuż wschodniego brzegu ciągnie się trzyipółkilometrowy wał zwany kierownicą – tworzy kanał, którym chłodniejsza woda spod zapory płynęła z powrotem do elektrowni. Nad brzegami działają kluby żeglarskie, m.in. Yacht Club Rybnik i TKŻ Kabestan, stanica harcerska, ośrodki rekreacyjne i kawiarnie. Widok białych żagli na tle kominów elektrowni to jeden z najbardziej charakterystycznych pejzaży Rybnika.

Ciekawostki: koniec „ciepłego morza" i rekordowe sumy

31 grudnia 2023 roku, po 50 latach pracy, wyłączono najstarsze bloki energetyczne nr 3 i 4, a bloki 1 i 2 zatrzymano już w 2021 roku. To właśnie te cztery jednostki chłodzono wodą z zalewu. Nowsze bloki z 1978 roku korzystają z wody, która do jeziora już nie trafia, więc „rybnickie morze" przestało być podgrzewane. Efekt był widoczny od razu: zimą 2024 roku, jak odnotowała „Gazeta Rybnicka", po raz pierwszy w historii zamarzł cały zalew.

Ciepła woda przez lata sprzyjała rybom. Pobito tu rekordy Polski w połowie suma (2018, 102 kg) i karpia (2007, 30,2 kg), a podczas zawodów 18–19 października 2025 roku wędkarze wyłowili suma o długości 292 cm, ogłoszonego rekordem kraju i świata. Ryba po pomiarach wróciła do wody.

Tripto podpowiada

• Wstęp: brzegi zalewu są ogólnodostępne i bezpłatne. Najwygodniej dojechać ul. Rudzką z centrum Rybnika lub ul. Podmiejską od strony elektrowni.
• Żeglarstwo: sezon na wodzie zależy dziś bardziej od pogody niż od elektrowni; informacji o rejsach i szkoleniach szukaj w lokalnych klubach żeglarskich.
• Wędkarstwo: zbiornik jest łowiskiem specjalnym – zasady połowu sprawdź u zarządcy przed przyjazdem, bo wędkowanie nie jest tu dowolne.
• Czas: na spacer lub przejażdżkę rowerową wzdłuż brzegu przeznacz 2–3 godziny; zimą warto sprawdzić, czy tafla znów skuła się lodem, ale na lód nie wchodź.