Rezerwat Łężczok w Raciborzu

Osiem stawów, groble obsadzone stuletnimi dębami i lipami, a nad wodą ponad połowa wszystkich gatunków ptaków żyjących w Polsce. Rezerwat Łężczok na granicy Raciborza i gminy Nędza to dawne gospodarstwo rybne cystersów, które od 1957 roku należy do ptaków, płazów i rzadkich roślin wodnych.

Historia: stawy cystersów i polowania cesarza

Gospodarkę stawową prowadzono tu już w XIII wieku. W XIV wieku teren przejęli cystersi z Rud, którzy na starorzeczu Odry zbudowali groble i śluzy, tworząc system sztucznych zbiorników. Według tradycji w 1683 roku przejeżdżał tędy na odsiecz Wiedniowi Jan III Sobieski i posadził kilka dębów – na pamiątkę przez rezerwat poprowadzono czerwony Szlak Husarii Polskiej. Po kasacie zakonu w 1810 roku dobra przeszły w ręce książąt Hohenlohe, a w 1906 i 1910 roku polował tu cesarz Wilhelm II. Rezerwat ustanowiono 23 stycznia 1957 roku; po powiększeniu w 2015 roku zajmuje 477,38 ha.

Co zobaczyć

• Osiem stawów: Ligotniak, Brzeziniak, Babiczak, Grabowiec, Tatusiak, Markowiak, Salm Duży i Salm Mały.
• Ptaki – lęgi zakłada tu 118 gatunków, w tym rzadkie w skali kraju kaczki podgorzałka i hełmiatka; liczne są czernica i perkoz zausznik, na przelotach zatrzymują się czaple białe, a poza sezonem lęgowym bywają tu bieliki i rybołowy.
• Wieże do obserwacji ptaków – jedna z nich ma pochylnię dla wózków.
• Dąb Sobieskiego – okazały dąb szypułkowy, pomnik przyrody; najstarsze dęby w rezerwacie szacuje się na 330–400 lat.
• Kotewka orzech wodny i salwinia pływająca – rzadkie rośliny wodne, widoczne latem na stawach Babiczok.

Ciekawostki

W latach 2009–2012 rezerwat był zamknięty: spuszczono wodę ze stawów, za około 5 mln zł naprawiono groble i zbudowano sztuczne wyspy dla ptaków. Nazwa pochodzi od staropolskiego słowa „łęg" – podmokły las lub łąka na błotach.

Tripto podpowiada

Wstęp jest bezpłatny, a rezerwat dostępny cały rok, ale tylko po wyznaczonych szlakach i ścieżkach dydaktycznych. Przy wejściu jest parking, ławki i stoły. Weź lornetkę i przyjedź wcześnie rano wiosną albo podczas jesiennych przelotów. Na spacer wzdłuż stawów z wejściem na wieże zarezerwuj 2–3 godziny. W pobliżu leżą ruiny pałacu w Łubowicach i Arboretum Bramy Morawskiej w Raciborzu.