Kościół Św. Jakuba w Raciborzu

Po klasztorze dominikanów, który przez blisko sześć wieków stał przy raciborskim rynku, został tylko on. Kościół św. Jakuba w północno-wschodnim narożniku rynku spłonął co najmniej czterokrotnie, a mimo to zachował średniowieczny korpus i dwie barokowe kaplice z dziełami Salomona Steinhoffa. To także przystanek na Drodze św. Jakuba – i jedno z niewielu miejsc w Polsce, gdzie znaleziono średniowieczną muszlę pielgrzymią.

Historia: dominikanie, pożary i polskie kazania

Dominikanie mogli przybyć do Raciborza już w latach 1238–1239, a w 1246 roku ich konwent jest potwierdzony w źródłach. W połowie lat 50. XIII wieku przy rynku stał już kompleks klasztorny z kościołem. Pożar z 1300 roku strawił świątynię, ale odbudowano ją z jeszcze większym rozmachem. Po pożarze z 1574 roku kościół dostał renesansowe sklepienie, a po kolejnym, z 1637 roku, barokowe wyposażenie – prace zakończono w 1655 roku, co upamiętnia data z herbem Odrowążów na kamiennym obramieniu drzwi na chór.

W 1810 roku pruskie władze skasowały klasztor, a jego zabudowania całkowicie rozebrano. Kościół ocalał dzięki porozumieniu z 1811 roku: miały się w nim odbywać nabożeństwa po polsku, i odbywały się aż do 1938 roku. Fasadę od strony rynku przebudowano w 1874 roku w stylu neoromańskim. W 1945 roku spłonęły dach i ołtarz główny; po odbudowie, zakończonej w 1947 roku, kościół przez kilka lat zastępował zniszczoną farę jako kościół parafialny centrum miasta.

Co zobaczyć

• Kaplica św. Krzyża (Gaszynów) przy ścianie północnej – stiukowa dekoracja z lat 1637–1655 i ołtarz z czarnego marmuru z alabastrową grupą Ukrzyżowania. W 1661 roku hrabia Melchior Ferdynand von Gaschin zamówił go u Steinhoffa za 200 talarów. Pod kaplicą jest krypta grobowa rodu.
• Kaplica różańcowa (szkaplerzna) naprzeciwko – ołtarz z 1659 roku opleciony drzewem Jessego, z rzeźbami przodków Maryi i obrazem „Widzenie św. Dominika”.
• Mosiężna muszla na jednym z filarów – znak, że kościół leży na szlaku do Santiago de Compostela.
• Przy wejściu figura św. Jana Nepomucena sprzed 1720 roku i marmurowy krzyż z 1874 roku.
• Organy z 1906 roku firmy Schlag & Söhne ze Świdnicy, z 16 głosami.

Ciekawostki

Podczas wykopalisk na rynku w 1997 roku znaleziono muszlę jakubową, jaką nosili pielgrzymi wracający z Hiszpanii – według parafii to jedna z siedmiu takich muszli odkrytych w Polsce. W 2019 roku na nowo poświęcono raciborski odcinek Drogi św. Jakuba. Fundator ołtarza w kaplicy Gaszynów, Melchior Ferdynand von Gaschin, to ten sam magnat, który zbudował pałac w Żyrowej.

Tripto podpowiada

Kościół jest filią parafii Wniebowzięcia NMP; odprawiane są tu m.in. msze w języku niemieckim. Wstęp jest wolny, ale wnętrze najlepiej oglądać przed nabożeństwem lub po nim – aktualny porządek podaje parafia. Parafia udostępnia też wirtualny spacer po wnętrzu, przydatny, jeśli trafisz na zamknięte drzwi. Na zwiedzanie wystarczy 20–30 minut. Tuż obok stoi barokowa kolumna maryjna, a kilka minut dalej gotycka fara i – za Odrą – Zamek Piastowski z kaplicą św. Tomasza Becketa.