Rynek w Raciborzu

Rynek w Raciborzu to serce jednego z najstarszych miast Górnego Śląska i najlepszy punkt startowy do zwiedzania dawnej stolicy księstwa raciborskiego. Choć w 1945 roku niemal cała zabudowa placu spłonęła, przetrwało to, co najcenniejsze: późnobarokowa kolumna maryjna i gotycki kościół św. Jakuba. Warto tu przyjść, by zobaczyć, jak średniowieczne miasto odrodziło się po wojnie, i stąd ruszyć dalej – do fary i zamku piastowskiego.

Historia raciborskiego rynku

Miasto lokacyjne powstało przed 1217 rokiem na lewym brzegu Odry, naprzeciw grodu, a rynek od początku był centrum szachownicowego układu ulic. To duży prostokąt otwarty od północy; z jego narożników wybiegają ulice, m.in. Odrzańska, Nowa i Rzeźnicza (ta ostatnia przez łuk w pierzei zachodniej). W średniowieczu środek placu był zabudowany – źródła wspominają sukiennice (1293), dom kupiecki (1313) i ratusz (1361). Wielki pożar z 8 października 1488 roku strawił m.in. ratusz i kramy, a po kolejnym pożarze w 1722 roku środek rynku oczyszczono z zabudowy.

Rynek bywał sceną wydarzeń z wielkiej historii: w 1846 roku w salonie jednej z kamienic koncertował Ferenc Liszt, a w tym samym roku w kamienicy Gaschinów nocował król pruski Fryderyk Wilhelm IV. W 1945 roku plac został ciężko zniszczony – spłonął klasycystyczny ratusz, a ocalał tylko jeden budynek (Rynek 3). Cegły z rozbiórek wywożono koleją biegnącą przez rynek, m.in. na odbudowę Warszawy. Pierzeje odbudowano po wojnie w uproszczonych, „pseudorenesansowych” formach.

Kolumna Matki Bożej – najważniejszy zabytek placu

Na środku stoi kolumna maryjna z lat 1725–1727, dzieło austriackiego rzeźbiarza Johanna Melchiora Österreicha, wykonane z piaskowca. Ufundowano ją z woli Marii Elżbiety von Gaschin jako wotum za ocalenie miasta przed zarazą w 1715 roku. Na szczycie stoi Niepokalana w koronie z dwunastu gwiazd, a na narożnikach cokołu trzej patroni: św. Florian (od ognia), św. Sebastian (od zarazy) i św. Marceli – papież i patron Raciborza. Kolumna przeszła liczne konserwacje, ostatnio w 2021 roku, gdy ją oczyszczono i ponownie złocono.

Co zobaczyć wokół rynku

• Kościół św. Jakuba w północno-wschodnim narożniku – dawny kościół dominikanów o XIII-wiecznym rodowodzie; przy wejściu stoi figura św. Jana Nepomucena sprzed 1720 roku.
• Kościół Wniebowzięcia NMP – ok. 100 m od rynku, gotycka fara z trójnawowym korpusem.
• Zamek Piastowski z kaplicą św. Tomasza Becketa, nazywaną perłą śląskiego gotyku – ok. 350 m od placu, po drugiej stronie Odry.
• Ulica Długa – reprezentacyjny deptak odchodzący od rynku.

Jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

Na sam rynek z kolumną i zajrzeniem do kościoła św. Jakuba wystarczy 30–45 minut. Jeśli dołożysz farę i zamek, zaplanuj pół dnia. Plac jest strefą pieszą z ławkami i ogródkami, dobrze sprawdza się na spacer z dziećmi i wózkiem (nawierzchnia z kostki). Dla chętnych przygotowano audioprzewodniki po Starym Mieście, także w wersji dla dzieci.

Informacje praktyczne i dojazd

Rynek jest dostępny bezpłatnie przez całą dobę (stan na październik 2026). Racibórz leży w południowej części województwa śląskiego, ok. 80 km od Katowic i blisko granicy czeskiej. Z dworca PKP na rynek dojdziesz pieszo, a przyjeżdżając autem, skorzystaj z parkingów w śródmieściu – sam plac jest wyłączony z ruchu. Punkt informacji turystycznej działa na zamku (ul. Zamkowa 2); aktualne godziny sprawdź przed przyjazdem.

Po spacerze warto pojechać ok. 9 km na północ, do Łubowic, gdzie stoją ruiny pałacu – miejsca urodzin poety Josepha von Eichendorffa.