Kościół Wniebowzięcia NMP w Raciborzu

Raciborska fara przy Rynku to jeden z najstarszych kościołów parafialnych Górnego Śląska i jedyny w mieście, który zachował cechy wczesnego gotyku. Za jej zachodnią fasadą kryje się nietypowa dobudówka – Kaplica Polska, pamiątka po sporze raciborzan o to, w jakim języku mają słuchać kazań. W środku czekają barokowy ołtarz Salomona Steinhoffa i grób Eufemii, piastowskiej księżniczki, której proces beatyfikacyjny trwa od 2014 roku.

Historia: od pożaru do kolegiaty

Według tradycji kościół ufundował w 1205 roku książę Mieszko I Plątonogi, a wznosili go osadnicy z Niderlandów – Flamandczycy i Walonowie. Najstarsza pewna wzmianka pochodzi z 1286 roku, kiedy wymieniono proboszcza Bogusława i czterech wikariuszy. Po pożarze miasta w 1300 roku mieszczanie odbudowali świątynię od fundamentów – z tego czasu pochodzą mury prezbiterium i nawy oraz fragmenty maswerków w oknach. W 1416 roku książę Jan II Żelazny przeniósł tu z zamku kapitułę kolegiacką i przy prezbiterium powstała piętrowa dobudówka z kapitularzem i skarbcem. Kolegiatę zniosły władze pruskie w 1810 roku. Pożary w 1426, 1546, 1574, 1643 i 1774 roku, a na końcu zniszczenia z 1945 roku, sprawiły, że kościół był wielokrotnie odbudowywany; po wojnie, w latach 1948–1949, usunięto część dziewiętnastowiecznych przeróbek.

Kaplica Polska – spór o język

W kościele odprawiano nabożeństwa po polsku i po niemiecku, a w 1407 roku księżna Magdalena opolska przyznała polskiemu kaznodziei osobną pensję z dochodów książęcej mennicy. Spór o pierwszeństwo języków doprowadził do budowy w latach 1426–1446 dużej kaplicy dostawionej – nietypowo – do zachodniej fasady. Przeznaczono ją dla Niemców, ale w 1479 roku mieszczanie niemieccy, twierdząc, że stanowią większość, zmusili Polaków do przejęcia kaplicy, a sami przenieśli się do kościoła. Stąd nazwa, która przetrwała do dziś. W kaplicy wisi piaskowcowa tablica upamiętniająca pożar miasta z 1574 roku.

Co zobaczyć

• Ołtarz główny z lat 1656–1660 dłuta mistrza Salomona Steinhoffa, ufundowany przez prałata Andrzeja Scodoniusa i Bractwo Literackie. Między kolumnami stoją figury m.in. św. Jana Chrzciciela, Jadwigi, Wacława, Rocha i Floriana, a zwieńczenie zajmuje św. Marceli – patron Raciborza.
• Obrazy w ołtarzu: Koronacja Maryi z połowy XVII wieku i Wniebowzięcie pędzla Jana Bochenka z 1890 roku.
• Sklepienia: późnogotyckie gwiaździste we wschodnich przęsłach nawy oraz żebrowe w prezbiterium, ze zwornikami ozdobionymi tarczami herbowymi mieszczan, którzy finansowali odbudowę po pożarze.
• Nagrobek prałata Marcina Jerzego Korrigera z 1715 roku w lewej nawie i epitafium Andrzeja Floriana Scodoniusa z popiersiem.

Eufemia Raciborska

W kościele spoczywa Eufemia (Ofka) – raciborska księżniczka z dynastii Piastów, dominikanka i dwukrotna przeorysza klasztoru, zmarła 17 stycznia 1359 roku. Na początku XIX wieku trumienkę z jej szczątkami uroczyście przeniesiono do fary i poświęcono jej jeden z bocznych ołtarzy. 19 stycznia 2014 roku biskup opolski Andrzej Czaja otworzył jej proces beatyfikacyjny na szczeblu diecezjalnym.

Tripto podpowiada

Kościół stoi przy ul. Mickiewicza, tuż przy Rynku, więc łatwo go połączyć ze spacerem po starym mieście. Na obejrzenie wnętrza zarezerwuj 30–45 minut. Przed wejściem obejdź świątynię od zachodu – dopiero stamtąd widać, jak Kaplica Polska „przyklejona” do fasady zmienia sylwetkę kościoła. Godziny otwarcia poza mszami nie są publikowane w oficjalnych źródłach, więc najpewniej trafić tu przed nabożeństwem lub po nim.