Willa Domańskich w Nawojowej Górze

W miejscu, gdzie na przełomie XVIII i XIX wieku składowano proch strzelniczy dla Krakowa, a potem nastąpił wybuch, stoi dziś jedna z najciekawszych willi podkrakowskiej Jury. Willa Domańskich w Nawojowej Górze – dawniej zespół dworski Prochownia – kryje w środku Sypialnię Egipską wykonaną we Lwowie i jadalnię w stylu zakopiańskim według projektu Stanisława Witkiewicza.

Historia: od prochowni do włoskiej willi

Po wybuchu, który zniszczył prochownię, budynek odbudowano na początku XIX wieku. Od 1826 roku czynsz płacił tu prochownik Rotermund, a w 1916 roku dwór kupił Napoleon Cybulski. W 1921 roku posiadłość trafiła do rodziny Domańskich herbu Larysza, która wymieniła się nią na dwór w Zarzycach Wielkich. W 1924 roku parterowy dwór strawił pożar. Właściciel, inżynier górnik Karol Gustaw Domański, pracujący przy budowie fabryki gazów technicznych w Trzebini, wrócił właśnie z podróży do Włoch i Egiptu. Projekt przebudowy na wzór renesansowych willi zlecił architektowi Leonowi Wilmannowi – nowa rezydencja powstała w 1925 roku.

Po powstaniu warszawskim Niemcy przywieźli tu wysiedlonych warszawiaków, a w latach 50. władze PRL dokwaterowały lokatorów, którzy zajęli niemal wszystkie pokoje. Domańscy mieszkali wtedy w jednym pokoju, a za kuchnię służyła im łazienka.

Co zobaczyć

• Fasadę z dwubiegowymi schodami prowadzącymi na taras przed portykiem wspartym na czterech arkadach – charakterystyczne „schody hiszpańskie".
• Nieregularną bryłę z narożnymi wykuszami-wieżyczkami i wieżą od zachodu.
• Sypialnię Egipską wykonaną we Lwowie według rysunków przywiezionych przez Domańskiego z Egiptu – z nogami taboretów w kształcie trąb słoni.
• Łazienkę i jadalnię w stylu zakopiańskim projektu Stanisława Witkiewicza oraz drewniane schody oświetlone witrażem.
• Murowaną stajnię i wozownię z 1925 roku z attyką, dom ogrodnika i park krajobrazowy nad Krzeszówką z aleją lipową, starym dębem i kwadratowym basenem.

Ciekawostki

Willa ma dziś dwóch właścicieli. Jedna z ostatnich przedstawicielek rodu, Danuta z Domańskich Lubelska, przekazała swoją część Stowarzyszeniu Miłośników Ziemi Krzeszowickiej – należy do niego parter od strony hiszpańskich schodów. Wnętrza zachowały wygląd i wyposażenie z lat 20. XX wieku.

Tripto podpowiada

To nie jest muzeum z codziennymi godzinami otwarcia. W willi i wozowni odbywają się przyjęcia, konferencje, wystawy i kameralne koncerty, a w dawnej szklarni działa kawiarnia. Wnętrza najłatwiej zobaczyć podczas wydarzeń lub po wcześniejszym uzgodnieniu. Willa stoi przy ul. Prochownia, tuż przy drodze krajowej nr 79. Wizytę dobrze połączyć z Tenczynkiem, Krzeszowicami i Doliną Krzeszówki – na samą willę z parkiem zarezerwuj około godziny.