Muzeum w Czernej

Do 1805 roku wierni nie mieli wstępu do tego klasztoru: Czerna była eremem karmelitów bosych, ukrytym w lesie i otoczonym ponad czterokilometrowym murem. Dziś zespół w Dolinie Eliaszówki, około 30 km od Krakowa, przyjmuje pielgrzymów i turystów, a w Domu Pielgrzyma działa multimedialne Muzeum Karmelitańskie i Muzeum Misyjne. Wizyta łączy barokowy kościół, ruiny pustelni i leśny spacer do Diabelskiego Mostu.

Historia

Klasztor ufundowała w 1629 roku Agnieszka z Tęczyńskich Firlejowa, wojewodzina krakowska; pochowano ją pod posadzką przy wejściu do kościoła. Kościół św. Eliasza powstał w latach 1631–1640 i został konsekrowany w 1644 roku. W latach 1640–1672 teren o powierzchni około 80 ha otoczono murem klauzurowym o długości ponad 4 km i wysokości 2,5 m – jego ruiny przetrwały do dziś. W lesie zbudowano dwanaście domków pustelniczych; ślady zachowały się po czterech, a jeden, pustelnię św. Agnieszki, odbudowano w latach 1966–1969. Czerna jest dziś podwójnym sanktuarium: Matki Bożej Szkaplerznej i św. Rafała Kalinowskiego, którego szczątki spoczywają w bocznej kaplicy.

Co zobaczyć

• Kościół św. Eliasza – ołtarze, posadzka, świeczniki i portal wykonano z czarnego marmuru dębnickiego; kamieniołom w Dębniku należał wtedy do klasztoru. Nad wejściem widnieje łacińska sentencja o błogosławionej samotności, a w ołtarzu głównym – obraz św. Eliasza pędzla Tomasza Dolabelli z 1640 roku.
• Studnia na dziedzińcu – wykuta w litej skale w latach 1644–1651, ma 21,5 m głębokości i 2 m średnicy; nakrywa ją gontowa kopuła na ośmiu kolumnach.
• Cmentarz klasztorny z nagrobkiem gen. Aleksandra Błędowskiego, uczestnika powstania listopadowego. Napis mówi, że „kule moskiewskie” go omijały, a życie przerwała mu cholera – w 1836 roku władze kazały go częściowo skuć jako obrazę dla armii rosyjskiej.
• Diabelski Most – ruiny Mostu Pustelniczego nad potokiem Eliaszówka z lat 1671–1691, wokół których narosło wiele legend.
• Droga Krzyżowa z lat 1986–1990 z rzeźbami Alfreda Kotowskiego, grota proroka Eliasza ze źródełkiem i punkt widokowy nad ołtarzem polowym.
• Muzeum Karmelitańskie i Muzeum Misyjne w Domu Pielgrzyma, zbudowanym w latach 2010–2016 razem z restauracją i księgarnią.

Ciekawostki

• W piwnicy klasztoru żyje rozrodcza kolonia podkowca małego, rzadkiego nietoperza – z jej powodu utworzono obszar Natura 2000 „Czerna”.
• Przy leśnych ścieżkach widać zagłębienia po zasypanych sztolniach, w których na przełomie XIX i XX wieku wydobywano rudę galmanu.
• Wokół klasztoru rozciąga się rezerwat przyrody Dolina Eliaszówki z buczyną karpacką.

Tripto podpowiada

Na kościół, cmentarz, spacer do Diabelskiego Mostu i muzeum zarezerwuj 2–3 godziny i załóż wygodne buty – ścieżki prowadzą przez las i bywają błotniste po deszczu. Furta klasztorna jest czynna codziennie w godz. 8:00–12:00 i 14:00–18:00. Nie zwiedzaj kościoła w czasie mszy – w niedziele odprawiane są one niemal co dwie godziny od rana do 17:00. Godziny otwarcia i ceny muzeów sprawdź przed przyjazdem na stronie Domu Pielgrzyma (dompielgrzyma.net). Czerna to dobry cel na spokojną półdniową wycieczkę z Krakowa.