Dolina Będkowska

Dolina Będkowska ma 7–8 km długości i należy do najdłuższych dolin Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Dnem płynie potok Będkówka, nad nim wznoszą się wapienne skały, a w jej środku stoi Sokolica – najwyższa skała Jury, której ściana sięga do 60 m. To jedna z ośmiu dolin Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie i jednocześnie jeden z największych terenów wspinaczkowych w regionie.

Krasowa dolina pełna form skalnych

Dolina wyżłobiona w jurajskich wapieniach ma charakter wąwozu: wschodnie zbocza są strome, zachodnie łagodniejsze. Można tu zobaczyć niemal wszystkie formy krasowe – jaskinie, wychodnie skalne, wywierzyska i wodospady. Od głównej doliny odchodzą boczne jary z własnymi nazwami, m.in. Wąwóz Będkowicki i Przecówki. Grotołazi opisali w okolicy około 120 jaskiń i schronisk skalnych; największa i najbardziej znana to Jaskinia Nietoperzowa, udostępniona do zwiedzania z przewodnikiem. Zaczyna się przy drodze krajowej nr 94 z Krakowa do Olkusza, a kończy w przysiółku Łączki Kobylańskie.

Szlak przez Bramę Będkowską i Sokolicę

Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego proponuje około 7-kilometrową trasę (ok. 2,5 godziny, średnia trudność) od budynku OSP w Będkowicach, gdzie jest parking i przystanek autobusowy „Będkowice”. Żółty szlak prowadzi przez Wąwóz Będkowicki do Bramy Będkowskiej – skalnej bramy z trzech skał: Narożniaka, Pytajnika i Rotundy. Dalej niebieski szlak mija Sokolicę i agroturystykę Brandysówkę, a po około 350 m dochodzi do wodospadu Szum. Ostatni odcinek to mniej więcej kilometr spaceru do wywierzyska Będkówki, skąd wraca się tą samą drogą. Jaskinie Łabajowa i Nietoperzowa leżą w górnej części doliny, poza tą trasą.

Co zobaczyć

• Sokolicę – ponad 100 m nad dnem doliny, najwyższą poza Tatrami skałę w Polsce udostępnioną do wspinania, z około 30 drogami wspinaczkowymi.
• Grodzisko na Sokolicy – relikty wału i suchej fosy grodu z końca I tysiąclecia n.e.; archeolodzy znaleźli też ślady osadnictwa z neolitu i kultury łużyckiej.
• Wodospad Szum, zwany też Wodospadem Szerokim – około 4 m wysokości, najwyższy jurajski wodospad.
• Brandysową Polanę ze skałkami o zabawnych nazwach, mekkę wspinaczy.
• Wywierzysko Będkówki – szczelinowe źródło krasowe o wydajności około 50–60 l/s, które nie zamarza nawet w srogie zimy; chronione jako pomnik przyrody.

Tripto podpowiada

Wstęp do doliny jest bezpłatny, a dnem prowadzi droga z zakazem wjazdu dla nieuprawnionych pojazdów. Na trasę z Będkowic do wywierzyska i z powrotem zarezerwuj z przerwami około 3 godzin; szlak jest częściowo leśny i gruntowy, więc przydadzą się wygodne buty. Parking przy Brandysówce jest niewielki, dlatego wygodniej zostawić auto w Będkowicach albo w Łączkach Kobylańskich. W słoneczne weekendy skały obsadzają wspinacze – nie zatrzymuj się pod ścianami, z których mogą spadać kamienie. Wizytę w Jaskini Nietoperzowej zaplanuj osobno, sprawdzając sezon i zasady zwiedzania z przewodnikiem.