Jaskinia Nietoperzowa

Jaskinia Nietoperzowa w Jerzmanowicach to jedna z najbardziej znanych jaskiń Jury Krakowsko-Częstochowskiej i obowiązkowy punkt wycieczki w Dolinki Krakowskie. Zwiedza się ją z przewodnikiem, wędrując przez obszerne sale w wapiennym masywie nad Doliną Będkowską. Warto tu przyjechać nie tylko dla podziemnego chłodu i nacieków, ale też dla historii: w osadach jaskini znaleziono ślady obozowisk sprzed dziesiątek tysięcy lat, a od tego miejsca wzięła nazwę cała kultura archeologiczna.

Gdzie leży i czym jest

Otwór jaskini znajduje się w górnej części Doliny Będkowskiej, na terenie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie, w gminie Jerzmanowice-Przeginia. Wejście leży na wysokości około 438 m n.p.m., mniej więcej 40 m ponad dnem doliny. Według pomiarów z maja 2022 roku, na które powołuje się operator, łączna długość korytarzy systemu Jaskini Nietoperzowej–Zygmunta wynosi 1121 m (starsze dane w literaturze mówią o ok. 1048 m). Jaskinia jest własnością prywatną.

Historia: guano, niedźwiedzie i pierwsi ludzie

Nazwa nawiązuje do licznych szczątków – kopalnych i współczesnych – nietoperzy. Już w XIX wieku namulisko jaskini wydobywano jako nawóz: najpierw na małą skalę, a w latach 1872–1879 przemysłowo, co zniszczyło dużą część pierwotnych warstw. Podczas tych prac znaleziono m.in. około 4000 kłów niedźwiedzia jaskiniowego.

Badania archeologiczne prowadzili kolejno Jan Zawisza (1871), Leon Kozłowski (1918), a systematycznie Waldemar Chmielewski w latach 1956–1963. Odkryto obozowisko łowców niedźwiedzi jaskiniowych sprzed ok. 38 tys. lat oraz charakterystyczne krzemienne ostrza liściowate – od miejscowości nazwano je kulturą jerzmanowicką, jedną z ważniejszych kultur wczesnego górnego paleolitu w Europie.

Co zobaczysz na trasie

Trasa turystyczna ma około 300 m i zajmuje średnio 30–40 minut. Najbardziej imponuje największa udostępniona sala, mierząca około 35 × 18 m przy 10 m wysokości – kręcono w niej sceny do filmu „Ogniem i mieczem”. Po drodze zobaczysz nacieki (polewy, stalagmity, formę przypominającą wodospad naciekowy) i ślady dawnej eksploatacji namuliska.

• Temperatura wewnątrz: około 7–8°C przez cały rok – weź bluzę lub kurtkę.
• Obuwie: wygodne, z dobrą podeszwą; posadzka bywa wilgotna.
• Zwiedzanie wyłącznie z przewodnikiem.

Informacje praktyczne

Stan na październik 2026 (strona operatora):

• Sezon: kwiecień 9:00–16:00; maj–wrzesień 9:00–17:30; październik – 11 listopada 9:00–16:00.
• Bilety: normalny 25 zł, ulgowy 17 zł; płatność gotówką lub kartą.
• Parking: 5 zł za dzień.
• Adres: ul. Nietoperzowa 88, 32-048 Jerzmanowice; tel. +48 725 401 110, e-mail nietoperzowa@op.pl.

Kto ma prawo do biletu ulgowego i czy można wejść z psem – zapytaj telefonicznie, bo strona tego nie precyzuje. Sezon kończy się 11 listopada – zimą jaskinia nie prowadzi regularnego zwiedzania.

Dojazd

Jerzmanowice leżą przy drodze krajowej nr 94 Kraków–Olkusz, około 25 km od centrum Krakowa. Samochodem dojedziesz pod sam parking. Komunikacją publiczną: autobusem z Krakowa do przystanku Czajowice, skąd idzie się ok. 10 minut wzdłuż DK94 (aktualny numer linii i rozkład sprawdź w krakowskim ZTP). W pobliżu przebiega niebieski Szlak Warowni Jurajskich.

W okolicy

Wizytę łatwo połączyć ze spacerem Doliną Będkowską – z wapiennymi skałkami popularnymi wśród wspinaczy, ok. 4-metrowym wodospadem Szum na potoku Będkówka i schroniskiem Brandysówka – albo z wyjazdem do Ojcowskiego Parku Narodowego i zamku w Pieskowej Skale.