Jaskinia Wierzchowska Górna

Jaskinia Wierzchowska Górna w Wierzchowiu to najdłuższa udostępniona turystycznie jaskinia w Polsce i druga co do długości na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Leży w górnej części Doliny Kluczwody, ok. 15 km na północny zachód od Krakowa, w Parku Krajobrazowym Dolinki Krakowskie. Oświetlona trasa o długości ok. 700 m prowadzi przez obszerne sale, gdzie znaleziono kości niedźwiedzi jaskiniowych i ślady pobytu ludzi z epoki kamienia. To jedna z najlepszych atrakcji na rodzinną wycieczkę pod Krakowem.

Historia odkryć

Jaskinię wspomniano po raz pierwszy w 1853 roku. W XIX wieku badali ją Jan Zawisza (1871–1873) i Gotfryd Ossowski (1884–1886); znaleźli ceramikę, narzędzia i ślady palenisk z neolitu oraz kości zwierząt epoki lodowcowej, m.in. niedźwiedzi i hien jaskiniowych. Już wtedy była jedną z pierwszych w Europie jaskiń przystosowanych do zwiedzania — z palisadą, oświetleniem latarniami i przewodnikami. Dziś jest pomnikiem przyrody i leży w obszarze Natura 2000 „Dolinki Jurajskie”.

Trasa zwiedzania

System korytarzy ma łącznie ok. 975 m długości i 25 m deniwelacji, a do jaskini prowadzą trzy otwory. Trasa turystyczna (ok. 700 m) jest oświetlona elektrycznie i pokonuje się ją wyłącznie z przewodnikiem w ok. 50 minut. Po drodze mija się m.in. Salę Balową i Salę Człowieka Pierwotnego, a Hala Wielka Dolna należy do największych komór na Jurze. Można spotkać nietoperze (m.in. podkowca małego) i pająki jaskiniowe. W środku panuje stała temperatura ok. 7,8°C i wilgotność 90–98%.

Godziny otwarcia i ceny — stan na październik 2026

Według oficjalnej strony jaskini:

• 1 września – 31 października: codziennie 10:00–16:00, wejścia turystów indywidualnych o pełnych godzinach.
• Maj – sierpień: 10:00–17:00; kwiecień: weekendy od 11 kwietnia, 10:00–16:00.
• Styczeń, luty, marzec i listopad: 10:00–15:00 wyłącznie po wcześniejszej rezerwacji telefonicznej.

Bilety (ceny obowiązują od 2 stycznia 2025 r.): normalny 35 zł, ulgowy 28 zł (dzieci od 4 lat, uczniowie, studenci do 26 lat, emeryci i renciści), rodzinny 2+2 115 zł; dzieci do lat 3 wchodzą bezpłatnie. Cena obejmuje przewodnika, a bilet jest ważny tylko w dniu zakupu. Można płacić gotówką i kartą. Fotografowanie i filmowanie jest bezpłatne. Rezerwacje: +48 504 298 438, +48 600 292 124.

Dojazd i parking

Z drogi krajowej nr 94 (Kraków – Olkusz) w Murowni skręć w ul. Dziurawiec (na wysokości sklepu meblowego) i po ok. 300 m dojedziesz do oznakowanego parkingu jaskini. Stamtąd do wejścia idzie się ok. 10 minut za drogowskazami. Przy DK94 zatrzymują się busy Kraków – Olkusz (przystanek Murownia), a przez Wierzchowie biegnie czarny szlak z Modlnicy przez Dolinę Kluczwody.

Dla kogo i praktyczne rady

Trasa jest dostępna dla dzieci, ale niedostępna dla osób z niepełnosprawnością ruchową — są stopnie i śliskie odcinki. Zabierz cieplejszą bluzę nawet latem i wygodne sportowe buty. Cudzoziemcy mogą zwiedzać z grupą polskojęzyczną, ale potrzebują własnego tłumacza. Na całą wizytę z dojściem z parkingu zaplanuj ok. 1,5 godziny.

W okolicy

• Dolina Kluczwody z Zamkowymi Skałami — szlak do Bolechowic.
• Dolina Bolechowicka z Bramą Bolechowicką.
• Ojcowski Park Narodowy z Jaskinią Łokietka — kilka kilometrów na wschód.