Ostańce w Ojcowie

W letnie południe powierzchnia białej skały na południowym zboczu Doliny Prądnika potrafi nagrzać się do 60°C, a kilkadziesiąt metrów dalej, w cienistym lesie na stoku północnym, termometr pokazuje 22°C. Ten kontrast to klucz do Ojcowa: wąska dolina wycięta w wapieniu, nad którą sterczą ostańce – Brama Krakowska, Igła Deotymy, Rękawica, a na północnym krańcu parku Maczuga Herkulesa. To najmniejszy park narodowy Polski, a zarazem jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc Jury.

Jak powstały ostańce

Skały Ojcowa zbudowane są z wapieni górnej jury, które powstały na dnie dawnego morza; ich miąższość dochodzi do 200 m. Występują w dwóch odmianach: twarde, zwięzłe wapienie skaliste ze szkieletami gąbek i miększe, uwarstwione wapienie ławicowe z bułami krzemieni. W starszym trzeciorzędzie okolicę zrównały procesy denudacyjne, tworząc falistą wierzchowinę na wysokości około 450 m n.p.m. Tylko najodporniejsze bloki wapieni skalistych przetrwały – to właśnie ostańce. Później rzeki wcięły się w wierzchowinę na około 100 m, a fragmenty dawnych teras skalnych na zboczach doliny utworzyły bramy, iglice i baszty.

Najsłynniejsze skały

• Brama Krakowska – skalna brama u wylotu bocznego wąwozu do Doliny Prądnika, jeden z najczęściej odwiedzanych punktów parku. Naprzeciwko, na Górze Koronnej, rośnie kępami ostnica Jana – roślina stepowa, pamiątka dawnego okresu stepowego.
• Igła Deotymy – smukła iglica u wylotu wąwozu Wrześnik, po wschodniej stronie Prądnika, między Panieńskimi Skałami a Skałami Kawalerskimi. Nazwę nadano na pamiątkę pobytu poetki Jadwigi Łuszczewskiej (Deotymy) w Ojcowie w 1853 roku. Skałę oplata winobluszcz, który jesienią robi się intensywnie czerwony.
• Maczuga Herkulesa – około 25-metrowa maczuga skalna na terasie przy zamku w Pieskowej Skale. Pierwsze potwierdzone wejście na szczyt należy do Ludwika Ziemblica i Franciszka Żurka (1913); od utworzenia parku wspinaczka na niej jest zakazana.
• Łaskawiec, Rękawica, Panieńskie Skały i Skały Kawalerskie – kolejne formy wzdłuż doliny i jej zboczy.

Park, który wykupili ludzie

W XIX wieku wycinano tu całe lasy, a z jaskiń wybierano namuliska na nawóz. Pierwsze tereny w obronie przyrody wykupywał archeolog amator Jan Zawisza, potem Ludwik Krasiński, a spółka akcyjna założona z inicjatywy Adolfa Dygasińskiego kupiła zamek w Pieskowej Skale z okolicznymi skałami. Projekt rezerwatu przygotował w 1924 roku prof. Władysław Szafer, ale park powstał dopiero 14 stycznia 1956 roku – jako szósty w Polsce. Zajmuje 21,46 km², a jego symbolem jest nietoperz.

Tripto podpowiada

Ojców leży około 16 km na północ od Krakowa. Dnem Doliny Prądnika prowadzi szlak, przy którym zobaczysz większość słynnych skał; na spacer od Bramy Krakowskiej przez Ojców do Igły Deotymy wystarczą 2–3 godziny, a z dojściem do Pieskowej Skały i Maczugi Herkulesa – pół dnia lub więcej. Ruch turystyczny skupia się w ciasnej dolinie: przy Bramie Krakowskiej, Jaskini Łokietka, w parku zamkowym i w Pieskowej Skale, więc w weekendy przyjedź rano. Najpiękniej jest jesienią, gdy czerwienieje winobluszcz na Igle Deotymy. Pamiętaj, że to park narodowy: chodź tylko szlakami, a na skały takie jak Maczuga Herkulesa czy Igła Deotymy nie wolno się wspinać.